Uprawnienia pokrzywdzonego

Roland Szymczykiewicz
Adwokat
rozwiń więcej
Pokrzywdzony to ten, którego dobro zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone.
Zgodnie z kodeksową definicją pokrzywdzonym w sprawach o wykroczenie jest ten, czyje dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez wykroczenie. Może to być zarówno osoba fizyczna, jak i osoba prawna bądź jednostka organizacyjna bez osobowości prawnej.

Pokrzywdzonym wykroczeniem kradzieży może być nie tylko przykładowy Jan Kowalski, ale i firma bądź sklep, który okradł złodziej.

W przypadku osób fizycznych należy podkreślić, że jeśli nastąpi śmierć pokrzywdzonych ich prawa mogą wykonywać osoby najbliższe, są to tzw. strony zastępcze. Zgodnie z kodeksem wykroczeń, osobą najbliższą jest: małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu.

Pokrzywdzonym może być również zakład ubezpieczeń w zakresie, w jakim pokrył szkodę wyrządzoną pokrzywdzonemu przez wykroczenie lub w jakim jest zobowiązany do jej pokrycia.

Zobacz również: Jakie prawa przysługują pokrzywdzonemu?

Przepisy kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia przyznają pokrzywdzonemu szereg praw i uprawnień, co jest logiczne z uwagi na jego naturalną pozycję podmiotu "dotkniętego" wykroczeniem. Obowiązkiem organów prowadzących postępowanie jest zawsze ustalenie pokrzywdzonych.

Pokrzywdzony w toku postępowania ma prawo do posiadania pełnomocnika.

Wskazane uprawnienia pokrzywdzonego sprowadzają się do następujących czynności:

  1. pokrzywdzony informowany jest o przesłaniu wniosku o ukaranie lub odmowie uczynienia tego;
  2. pokrzywdzony może występować w charakterze oskarżyciela posiłkowego ubocznego, tj. obok oskarżyciela publicznego (składa o tym oświadczenie w nieprzekraczalnym terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia oskarżyciela publicznego o przesłaniu aktu oskarżenia);
  3. pokrzywdzony może w sprawie ściganej na jego wniosek złożyć samodzielnie wniosek o ukaranie, wstępując wówczas w rolę, tzw. oskarżyciela posiłkowego, tzw.konkurencyjnego;
  4. pokrzywdzony może (przy przestępstwach innych niż ścigane na wniosek pokrzywdzonego) samodzielnie wnieść wniosek o ukaranie, jeżeli w ciągu miesiąca od powiadomienia o wykroczeniu organu uprawnionego do występowania w tych sprawach w charakterze oskarżyciela publicznego nie zostanie powiadomiony o wniesieniu przez ten organ wniosku o ukaranie albo otrzyma zawiadomienie o tym, iż organ nie znalazł podstaw do wniesienia wniosku o ukaranie. Staje się on wówczas oskarżycielem posiłkowym tzw. subsydiarnym.

Występowanie w charakterze oskarżyciela posiłkowego jest o tyle ważne, że wówczas pokrzywdzony jest stroną tego postępowania w znaczeniu prawnym i ma prawo składania wniosków dowodowych oraz oświadczeń, wygłasza mowę końcową w sprawie, a przede wszystkim ma prawo do składania w tym postępowaniu apelacji (w razie niekorzystnego dla niego wyroku) lub zażaleń na niekorzystne dla niego (zaskarżalne w świetle przepisów) postanowienia.

Niezależnie od tego, czy pokrzywdzony występuje w roli oskarżyciela posiłkowego, czy też nie, ma on prawo do obecności na rozprawie, jest także przesłuchiwany w sprawie jako świadek.

Ponadto należy podnieść kwestię naprawienia ewentualnych szkód wyrządzonych pokrzywdzonemu.W przepisach części szczególnej prawa wykroczeń (a zatem w przypadku konkretnych przestępstw) możliwe jest orzeczenie przez sąd obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej pokrzywdzonemu lub orzeczenie na jego rzecz nawiązki. Jest to niezależne od faktu występowania przez pokrzywdzonego w roli oskarżyciela posiłkowego.

Zobacz serwis: Postępowanie wykroczeniowe

Prawo
5 dni urlopu, których pracodawca musi ci udzielić. We wskazanym przez ciebie terminie. Dopilnuj złożenia wniosku zgodnie z zasadami
17 lip 2024

5 dni urlopu, których pracodawca musi ci udzielić. We wskazanym przez ciebie terminie. Dopilnuj złożenia wniosku zgodnie z zasadami. Można łatwo zyskać dni wolne od pracy, bo pracodawca nie może odmówić.

100 tys. złotych na budowę płotu? Tak. Ale musi mieć określoną wysokość, Termin składania wniosków upłynie 2 sierpnia 2024 roku
17 lip 2024

100 tys. złotych na budowę płotu? Tak. Ale musi mieć określoną wysokość, Termin składania wniosków upłynie 2 sierpnia 2024 roku. Inwestycje mają zapobiegać rozprzestrzenianiu się ASF. Wnioski trzeba składać elektronicznie.

Świadczenie wspierające dla osób z niepełnosprawnościami. Ile wynosi, dla kogo, kiedy, jak wystąpić?
17 lip 2024

Świadczenie wspierające jest formą pomocy dla dorosłych osób z niepełnosprawnościami. Jego przyznanie nie jest zależne od kryterium dochodowego, a od określonego poziomu potrzeby wsparcia. Jak uzyskać świadczenie wspierające? Ile ono wynosi?

Waloryzacja emerytur i rent w 2025 roku. Wskaźnik 6,78%
17 lip 2024

W dniu 17 lipca 2024 r. w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów opublikowano założenia projektu rozporządzenia w sprawie wysokości zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2025 r. Rząd zaproponował, by wskaźnik ten pozostał na poziomie ustawowego minimum.

Będzie kolejny dodatek do emerytury dla matek z rodzin wielodzietnych? Jest wniosek. Zdaniem resortu to ciekawa propozycja
17 lip 2024

Będzie kolejny dodatek do emerytury dla matek z rodzin wielodzietnych? Jest wniosek. Zdaniem resortu to ciekawa propozycja. Chodzi o kobiety pracujące w gospodarstwach rolnych, które tworzą rodziny wielodzietne.

Ważny termin dla osób urodzonych po 1968 r. Decyzja tylko do końca lipca
17 lip 2024

Tylko do końca lipca trwa okno transferowe. Osoby, które urodziły się po 1968 r., mogą zdecydować, gdzie ma trafiać część składki emerytalnej – na subkonto w ZUS czy do OFE.

Nowe wzory dokumentów składanych do ZUS. Zmiana od 1 września 2024 r.
17 lip 2024

Zmienią się wzory dokumentów składanych do ZUS. Nowe wzory zawiera projekt nowelizacji rozporządzenia w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Chodzi m.in. o dostosowanie formularzy do nowych przepisów dotyczących wprowadzenia wcześniejszej emerytury dla nauczycieli.

1500 zł kary za nieuzasadnione wezwanie pogotowia. Kto zapłaci? Czy powinniśmy się obawiać wezwania karetki? Sprawdź.
17 lip 2024

1500 zł kary za nieuzasadnione wezwanie pogotowia. Kto zapłaci? Czy powinniśmy się obawiać wezwania karetki? Nieuzasadnione wezwanie pogotowia w 2022 roku miało miejsce 2 mln razy.Jak zidentyfikować nagłe pogorszenie zdrowia?

Program Dobry Start: Do ZUS wpłynęło około 1,5 mln wniosków o świadczenie 300 plus
17 lip 2024

Od 1 lipca 2024 r. ZUS przyjmuje wnioski o świadczenie z programu Dobry Start. Dotychczas rodzice złożyli prawie 1,5 mln wniosków na ponad 2 mln dzieci. W 2023 r. ZUS przyznał świadczenie dla prawie 4,6 mln dzieci.

Płaca minimalna 2025: Ile wyniesie na rękę, czyli netto?
17 lip 2024

Jaka będzie płaca minimalna w 2025 roku? Rząd zaproponował, aby od 1 stycznia 2025 r. najniższe wynagrodzenie za pracę wyniosło 4626 zł brutto. Ta propozycja ma duże szanse na wejście w życie, bo Rada Dialogu Społecznego nie wypracowała wspólnego stanowiska w tej sprawie. Zobaczmy, ile to jest netto, czyli "na rękę".

pokaż więcej
Proszę czekać...