Sytuacja kobiet w ciąży w pracy

Magdalena Golińska
aplikant radcowski
rozwiń więcej
inforCMS
Kobieta będąca w ciąży zatrudniona na podstawie umowy o pracę korzysta z bardzo silnej ochrony prawnej. Dotyczy ona szczególnie zakazu wypowiadania stosunku pracy w okresie ciąży. Ponadto może dotyczyć zakazu wykonywania prac niebezpiecznych dla zdrowia czy w porze nocnej, a także obowiązku udzielenia zwolnienia na czas wykonywania badań lekarskich. 

Zakaz wypowiedzenia umowy – wyjątki

Na wstępie podkreślić należy, że kobieta ciężarna korzysta z ochrony prawnej zasadniczo od chwili zawiadomienia pracodawcy o ciąży, który w takim wypadku może zażądać zaświadczenia o ciąży.

Ochrona taka trwa aż do zakończenia urlopu macierzyńskiego. Zatem zasadą jest, że pracodawca nie może rozwiązać stosunku pracy z pracownicą będącą w ciąży przez okres trwania tej ciąży, a także przez okres urlopu macierzyńskiego. Od zasady tej istnieją jednak trzy wyjątki:

  • umowa zawarta była na okres próbny, krótszy niż miesiąc,
  • zachodzą przyczyny uzasadniające zwolnienie kobiety bez wypowiedzenia z jej winy (zwolnienie dyscyplinarne), a reprezentująca ją organizacja związkowa wyrazi zgodę na takie zwolnienie,
  • ogłoszenie likwidacji lub upadłości zakładu pracy.

W przypadku zaistnienia jednej z wyżej wymienionych sytuacji, ochrona prawna kobiet ciężarnych nie działa i możliwe jest wypowiedzenie umowy o pracę.

Zobacz: Prawa ciężarnej w pracy - wyjaśnia prawnik

Pora nocna i godziny nadliczbowe

Pracodawca nie może zatrudniać kobiety w ciąży w porze nocnej lub w godzinach nadliczbowych. Są to zakazy bezwzględne, a zatem nawet jeśli kobieta na takie zatrudnianie wyrazi zgodę, to i tak wykonywanie pracy w takich godzinach jest sprzeczne z prawem.

Pora nocna trwa od godziny 21 do 7.

Ponadto, kobieta w ciąży nie może pracować dłużej niż 8 godzin. Jeżeli zatem kobieta jest zatrudniona np. w porze nocnej, pracodawca ma obowiązek zmienić jej rozkład pracy na taki, aby nie musiała pracować w nocy.

Jeżeli jest to niemożliwe, musi przenieść ją na inne stanowisko, a jeśli i to jest niemożliwe, zwolnić z obowiązku świadczenia pracy z prawem do zachowania dotychczasowego wynagrodzenia.

Praca uciążliwa lub szkodliwa

W rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia z dnia 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet wymienione są prace, których kobieta w ciąży lub karmiąca piersią wykonywać nie może. Jeżeli zatem pracodawca zatrudnia kobietę na wskazanym w rozporządzeniu stanowisku pracy jest zobowiązany przenieść pracownicę do innej pracy, a jeżeli jest to niemożliwe, zwolnić ją na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem wynagrodzenia. Warto podkreślić, że rozporządzenie to zawiera prace szkodliwe ogólnie dla kobiet, a także osobno dla kobiet w ciąży.

Podróż służbowa

Pracownicy w ciąży nie wolno bez jej zgody delegować poza stałe miejsce pracy ani zatrudniać w systemie przerywanego czasu pracy. Ochrona ta ma jednak charakter względny, bo o ile zatrudnianie w godzinach nadliczbowych czy porze nocnej jest zabronione, o tyle wyjazd służbowy może się odbyć za zgodą pracownicy

Warto podkreślić, że zakaz delegowania poza stałe miejsce pracy, zakaz pracy w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej dotyczy także pracowników opiekujących się dziećmi w wieku do czterech lat.

Badania lekarskie

Pracodawca jest zobowiązany udzielać ciężarnej pracownicy zwolnień od pracy na czas wykonania zleconych przez lekarza badań, jeżeli można je wykonać tylko w godzinach pracy. Korzystając z takiego zwolnienia, pracownica w ciąży zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Reasumując, ochrona prawna kobiet w ciąży polega na przedłużeniu z mocy prawa do dnia porodu umowy o pracę, która miałaby ulec rozwiązaniu po trzecim miesiącu ciąży. Jeżeli umowa taka kończyłaby się przed upływem trzeciego miesiąca to wtedy wygasa i nie ma obowiązku jej przedłużenia, nie można jednak przed upływem trzeciego miesiąca ciąży jej wypowiedzieć.

Opisana wyżej ochrona prawna dotyczy tylko umowy o pracę zawartej na czas określony bądź nieokreślony, umowy na okres próbny trwającej dłużej niż miesiąc, a także umowy na czas wykonywania określonej pracy. Nie dotyczy natomiast umów zlecenia, umów o dzieło, czy prowadzenia własnej działalności gospodarczej.

Autor: Magdalena Golińska

Asystent prawny

Prawo
Ważny termin dla osób urodzonych po 1968 r. Decyzja tylko do końca lipca
17 lip 2024

Tylko do końca lipca trwa okno transferowe. Osoby, które urodziły się po 1968 r., mogą zdecydować, gdzie ma trafiać część składki emerytalnej – na subkonto w ZUS czy do OFE.

Nowe wzory dokumentów składanych do ZUS. Zmiana od 1 września 2024 r.
17 lip 2024

Zmienią się wzory dokumentów składanych do ZUS. Nowe wzory zawiera projekt nowelizacji rozporządzenia w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Chodzi m.in. o dostosowanie formularzy do nowych przepisów dotyczących wprowadzenia wcześniejszej emerytury dla nauczycieli.

1500 zł kary za nieuzasadnione wezwanie pogotowia. Kto zapłaci? Czy powinniśmy się obawiać wezwania karetki? Sprawdź.
17 lip 2024

1500 zł kary za nieuzasadnione wezwanie pogotowia. Kto zapłaci? Czy powinniśmy się obawiać wezwania karetki? Nieuzasadnione wezwanie pogotowia w 2022 roku miało miejsce 2 mln razy.Jak zidentyfikować nagłe pogorszenie zdrowia?

Program Dobry Start: Do ZUS wpłynęło około 1,5 mln wniosków o świadczenie 300 plus
17 lip 2024

Od 1 lipca 2024 r. ZUS przyjmuje wnioski o świadczenie z programu Dobry Start. Dotychczas rodzice złożyli prawie 1,5 mln wniosków na ponad 2 mln dzieci. W 2023 r. ZUS przyznał świadczenie dla prawie 4,6 mln dzieci.

Płaca minimalna 2025: Ile wyniesie na rękę, czyli netto?
17 lip 2024

Jaka będzie płaca minimalna w 2025 roku? Rząd zaproponował, aby od 1 stycznia 2025 r. najniższe wynagrodzenie za pracę wyniosło 4626 zł brutto. Ta propozycja ma duże szanse na wejście w życie, bo Rada Dialogu Społecznego nie wypracowała wspólnego stanowiska w tej sprawie. Zobaczmy, ile to jest netto, czyli "na rękę".

Inflacja w sklepach wyższa niż oblicza GUS. Handlowcy przerzucą w wakacje na klientów cały VAT podwyższony w kwietniu
17 lip 2024

Przeanalizowano ponad 71,4 tys. cen detalicznych w czerwcu 2024 roku. Jakie wyniki? Otóż codzienne zakupy podrożały w porównaniu do czerwca 2023 roku średnio o 3,1%. W maju podwyżka (cały czas w porównaniu do analogicznego miesiąca w roku poprzednim) wyniosła 2,9%, w kwietniu – 2,4%, a w marcu – 2,1%. To już trwała tendencja. Kolejny miesiąc z rzędu ceny konsekwentnie idą w górę. W grudniu 2024 r. inflacja może dojść do poziomu 4-5%. A ceny w sklepach mogą wzrosnąć jeszcze wyżej. W 2025 roku inflacja może być wyższa niż w 2024 r. Spadek inflacji jest prognozowany dopiero na 2026 rok – o ile oczywiście nie będzie żadnych poważnych zawirowań. Do tego eksperci przypominają, że obecna walka cenowa między dyskontami spowalnia poziom i tempo wzrostu cen. Ale jednocześnie ostrzegają, że w czasie wakacji sklepy mogą przerzucić całość odmrożonego w kwietniu podatku VAT na swoich klientów.

Andrzej Duda. Ile zostało prezydentowi do końca kadencji?
17 lip 2024

Kiedy prezydent Andrzej Duda kończy kadencję? Kiedy są wybory prezydenckie?

Osoby z niepełnosprawnościami czekają na ustawę o asystencji osobistej. Co mówi pełnomocnik rządu ds. osób z niepełnosprawnościami?
17 lip 2024

Osoby z niepełnosprawnościami czekają na ustawowe uregulowanie asystencji osobistej. Łukasz Krasoń, pełnomocnik rządu ds. osób z niepełnosprawnościami, przekazał, że projekt przepisów jest już na ostatniej prostej. Upowszechnienie się asystencji osobistej pozwoliłoby sporej grupie osób z niepełnosprawnościami na bardziej aktywne życie, także pod względem zawodowym.

Renta wdowia. Kiedy wejdzie w życie? Ministra podała termin, jest zmiana
17 lip 2024

Projekt wprowadzający rentę wdowią wróci już niedługo pod obrady Sejmu. Ministra rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk przekazała, że ma się to wydarzyć jeszcze w lipcu. Podała też termin, kiedy w związku z tym ustawa o rencie wdowiej może ostatecznie wejść w życie.

Jak przekazać darowiznę swojemu dziecku i uniknąć podatku? W 2024 r. zrób te trzy rzeczy, a będziesz mógł spać spokojnie
16 lip 2024

Jak przekazać darowiznę swojemu dziecku i uniknąć podatku? Zrób trzy rzeczy, a będziesz mógł spać spokojnie. Darowizny w najbliższej rodzinie są co do zasady zwolnione od podatku, jednak czasami trzeba złożyć druk SD-Z2.

pokaż więcej
Proszę czekać...