Od nowego okresu zasiłkowego, który potrwa od 1 listopada 2024 r. do 31 października 2025 r. nie zmienią się kwoty świadczeń rodzinnych i kryteriów dochodowych uprawniających do tych świadczeń. Nadal na dziecko przysługiwać będzie od 95 zł do 135 zł zasiłku rodzinnego. A dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się uprawniające do świadczeń rodzinnych nie będzie mógł przekroczyć 674 zł netto (albo 764,00 zł netto w rodzinie z niepełnosprawnym dzieckiem). Gotowy jest już projekt rozporządzenia w tej sprawie. Jak Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej tłumaczy brak waloryzacji?
- Nie będzie podwyżki (waloryzacji) świadczeń rodzinnych od 1 listopada 2024 r. Jakie są powody?
- Kwoty świadczeń rodzinnych od 1 listopada 2024 r.
- Zasada złotówka za złotówkę
- Wniosek o zasiłek rodzinny - jak złożyć
Nie będzie podwyżki (waloryzacji) świadczeń rodzinnych od 1 listopada 2024 r. Jakie są powody?
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotował projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna.
Ten projekt realizuje upoważnienia ustawowe z:
- art. 19 ust. 4 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zwanej dalej „ustawą o świadczeniach rodzinnych”,
- art. 10 ust. 3 ustawy z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, zwanej dalej „ustawą o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów” oraz
- art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, zwanej dalej „ustawą o świadczeniach świadczeniu wspierającym” w zw. z art. 19 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
Propozycje weryfikacji kwot kryteriów dochodowych i wysokości świadczeń zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, wysokości zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów oraz kwoty kryterium dochodowego i wysokości specjalnego zasiłku opiekuńczego zawartych w ustawie o świadczeniu wspierającym przyjęła Rada Ministrów, a następnie przekazała Radzie Dialogu Społecznego.
Zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych Rada Dialogu Społecznego w terminie do 15 czerwca uzgadnia wysokość kwot zasiłków rodzinnych oraz wysokość świadczeń rodzinnych, z wyłączeniem wysokości świadczenia pielęgnacyjnego. Uzgodnione kryteria ogłasza w drodze obwieszczenia Prezes Rady Ministrów. Swoje stanowisko w ramach Rady Dialogu Społecznego przedstawiła jedynie strona pracownicza.
W stanowisku podjętym w dniu 11 czerwca 2024 r. strona pracownicza zaproponowała podniesienie kwot kryteriów dochodowych i wysokości zasiłków rodzinnych zawartych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, które jej zdaniem gwarantują zachowanie względnego bezpieczeństwa dochodowego rodzin z dziećmi w latach 2024-2027 w następujący sposób:
1) Podwyższenie kwoty kryterium dochodowego:
- o którym mowa w art. 5 ust 1 ustawy do kwoty 1330 zł na osobę w rodzinie, (obecnie 674 zł),
- o którym mowa a art. 5 ust 2 ustawy do kwoty 1350 zł na osobę w rodzinie z dzieckiem niepełnosprawnym (obecnie 764 zł);
2) Podwyższenie kwoty zasiłków rodzinnych:
- na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia do kwoty 140 zł (obecnie 95 zł),
- na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 18 r. ż. do kwoty 180 zł (obecnie 124 zł),
- na dziecko w wieku powyżej 18 roku życia do ukończenia 24 r. ż. do kwoty 200 zł (obecnie 135 zł).
Strona pracodawców nie przedstawiła swojego stanowiska. Z uwagi na brak stanowiska strony pracodawców Rada Dialogu Społecznego nie uzgodniła w ustalonym terminie wysokości kwot, o których mowa powyżej.
Jako, że Rada Dialogu Społecznego nie uzgodniła stanowiska, Rada Ministrów do 15 sierpnia ma obowiązek ustalić te kwoty, w drodze rozporządzenia, na poziomie nie niższym niż wynika to z propozycji przedstawionych Radzie Dialogu Społecznego.
Jak Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej tłumaczy brak podwyżek świadczeń rodzinnych? Otóż wskazuje, że świadczenia rodzinne to tylko niektóre ze świadczeń przeznaczonych dla rodzin z dziećmi mające na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka. Jest przecież 800 plus (tzw. świadczenie wychowawcze), 300 plus (świadczenie Dobry start), a ostatnio doszedł program „Aktywny rodzic”. Zdaniem MRPiPS te świadczenia stwarzają warunki do godnego wychowywania dzieci - tak, że nie trzeba już podnosić świadczeń rodzinnych.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jest świadomy, że pozostawienie kwot kryteriów dochodowych na dotychczasowym poziomie wpłynie na zmniejszanie się liczby osób uprawnionych do świadczeń uzależnionych od kryterium dochodowego. Ale jak wiadomo budżet państwa ma obecnie rosnący deficyt i rząd szuka oszczędności i dodatkowych pieniędzy wszędzie, gdzie to możliwe. Takie powody omawianej decyzji potwierdzają też szacunki kosztów świadczeń rodzinnych. W OSR projektu wskazano, że łączne wydatki na świadczenia rodzinne podlegające weryfikacji (wg kryteriów dochodowych) wyniosły w 2023 r. – 5392,1 mln zł, a przewidywane wydatki na rok 2025 wynieść mają 4829,5 mln zł.
Kwoty świadczeń rodzinnych od 1 listopada 2024 r.
Jak już wspomniano nie będzie zmian kwot zasiłków ani kryteriów dochodowych. Dlatego też od 1 listopada 2024 r.:
1) kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku rodzinnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego wynosić będzie 674 zł, a w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności – 764 zł;
2) kryterium dochodowe uprawniające do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka wynosić będzie 1922 zł;
3) zasiłek rodzinny będzie wynosić miesięcznie:
a) 95 zł – na dziecko w wieku do ukończenia 5. roku życia,
b) 124 zł – na dziecko w wieku powyżej 5. roku życia do ukończenia 18. roku życia,
c) 135 zł – na dziecko w wieku powyżej 18. roku życia do ukończenia 24. roku życia;
4) wysokość dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka wynosić będzie 1000 zł;
5) wysokość dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego wynosić będzie 400 zł miesięcznie;
6) wysokość dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka wynosić będzie 193 zł miesięcznie na dziecko, nie więcej jednak niż 386 zł na wszystkie dzieci;
7) wysokość dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej wynosić będzie 95 zł miesięcznie na trzecie i na następne dzieci uprawnione do zasiłku rodzinnego;
9) wysokość dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego wynosić będzie miesięcznie:
a) 90 zł – na dziecko w wieku do ukończenia 5. roku życia,
b) 110 zł – na dziecko w wieku powyżej 5. roku życia do ukończenia 24. roku życia;
10) wysokość dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego wynosić będzie 100 zł na dziecko;
11) wysokość dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania wynosić będzie miesięcznie:
a) 113 zł – na dziecko w związku z zamieszkiwaniem w miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły ponadpodstawowej lub szkoły artystycznej, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki, a także szkoły podstawowej w przypadku dziecka lub osoby uczącej się, legitymującej się orzeczeniem o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności,
b) 69 zł – na dziecko w związku z dojazdem z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły, w przypadku dojazdu do szkoły ponadpodstawowej, a także szkoły artystycznej, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki w zakresie odpowiadającym nauce w szkole ponadpodstawowej;
12) wysokość jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka wynosić będzie 1000 zł na jedno dziecko;
13) wysokość zasiłku pielęgnacyjnego wynosić będzie 215,84 zł miesięcznie;
14) wysokość specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługującego na podstawie art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, wynosić będzie 620,00 zł miesięcznie;
15) wysokość świadczenia rodzicielskiego wynosić będzie 1000 zł miesięcznie;
16) wysokość zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, wynosić będzie 620 zł miesięcznie.
Zasada złotówka za złotówkę
Warto wiedzieć odnośnie ww. kryteriów dochodowych, że jeżeli te kryteria dochodowe zostały przekroczone w pewnym niewielkim zakresie, to zasiłek rodzinny będzie przyznany ale w kwocie pomniejszonej o to przekroczenie (wg tzw. zasady „złotówka za złotówkę”).
Ta zasada jest stosowana, gdy dochód rodziny przekracza kwotę kryterium dochodowego (czyli 674 zł lub 764 zł) pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń. W takiej sytuacji zasiłek rodzinny razem z dodatkami jest obliczony jako różnica między łączną kwotą zasiłków rodzinnych z dodatkami, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny.
Ale uwaga! Jeżeli wysokość zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługująca danej rodzinie - ustalona wg wyżej wskazanej zasady „złotówka za złotówkę” - jest niższa niż 20 zł, to zasiłek ani dodatki nie przysługują.
Zasada ta dotyczy także osoby uczącej się.
Wniosek o zasiłek rodzinny - jak złożyć
Aby otrzymać zasiłek rodzinny trzeba złożyć wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na druku SR-1. Aktualny wzór wniosku SR-1 obowiązujący od 1 stycznia 2024 r. jest opublikowany na stronie Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Na tej samej stronie można znaleźć załączniki do tego wniosku.
Wniosek ten składa się do urzędu miasta lub gminy (albo np. ośrodka pomocy społecznej), w której wnioskodawca mieszka. Wniosek można złożyć w zwykłej papierowej formie albo elektronicznie online na Portalu Informacyjno-Usługowego Emp@tia (https://empatia.mpips.gov.pl/ ).
Prawo do zasiłku rodzinnego ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Aktualny okres zasiłkowy kończy się 31 października 2024 r. Nowy okres zasiłkowy rozpocznie się 1 listopada 2024 r. i potrwa do 31 października 2025 r. Wnioski o zasiłek rodzinny na nowy okres zasiłkowy 2024/2025 można składać już od 1 lipca 2024 r. online na empatia.mpips.gov.pl/ , a od 1 sierpnia 2024 r. także zwykłej formie papierowej w urzędzie gminy.