W Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów, został opublikowany 9 września 2024 r. projekt ustawy o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów - a dokładniej: założenia tego projektu. Projekt ten ma na celu wprowadzenie obowiązkowej elektronicznej identyfikacji (tzw. czipowania) i rejestracji psów i kotów, co zdaniem Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi będzie najbardziej skutecznym narzędziem w walce ze zjawiskiem bezdomności psów i kotów. Omawiany projekt ma zostać w IV kwartale 2024 r. przyjęty przez Radę Ministrów i skierowany do Sejmu.
- Bezdomne zwierzęta. Aktualny stan prawny
- Dlaczego dotąd nie wprowadzono powszechnego obowiązku identyfikacji i rejestracji psów i kotów?
- Projekt ustawy o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów (KROPiK)
- Zadania i funkcje KROPiK
- Rejestracja psa lub kota w KROPiK
- Obowiązek identyfikacji i rejestracji psa lub kota
- Bezpłatne dane z KROPiK. Nie będzie możliwości migracji danych z innych baz
- Psy używane do celów specjalnych
- Grzywna za brak zaczipowanego psa lub kota
Bezdomne zwierzęta. Aktualny stan prawny
Obecnie, na podstawie art. 11 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, zapobieganie bezdomności zwierząt i zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie należy do zadań własnych gmin. Zgodnie z art. 11a ust. 1 tej ustawy rada gminy określa, w drodze uchwały, corocznie do dnia 31 marca, program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt. Program ten obejmuje w szczególności:
1) zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku dla zwierząt;
2) opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie;
3) odławianie bezdomnych zwierząt;
4) obligatoryjną sterylizację albo kastrację zwierząt w schroniskach dla zwierząt;
5) poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt;
6) usypianie ślepych miotów;
7) wskazanie gospodarstwa rolnego w celu zapewnienia miejsca dla zwierząt gospodarskich;
8) zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt.
Program ten może obejmować również plan znakowania (tzw. czipowania) zwierząt w gminie.
Dlaczego dotąd nie wprowadzono powszechnego obowiązku identyfikacji i rejestracji psów i kotów?
Zdaniem Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, ważnym elementem mogącym wspomóc gminy w realizacji programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt jest wprowadzenie powszechnego obowiązku identyfikacji i rejestracji psów i kotów.
Głównym problemem, który uniemożliwiał dotychczas dokończenie prac nad wprowadzeniem obowiązkowej identyfikacji i rejestracji psów i kotów, pomimo podejmowanych wielokrotnie prób, jest wskazanie podmiotu, który zostałby upoważniony do prowadzenia bazy danych zidentyfikowanych psów i kotów.
Występuje tu bowiem konflikt interesów pomiędzy Krajową Izbą Lekarsko-Weterynaryjną i podmiotami prywatnymi, które prowadzą obecnie swoje bazy danych zidentyfikowanych zwierząt, a ewentualnym państwowym podmiotem prowadzącym krajową bazę danych zidentyfikowanych psów i kotów.
Obecnie na forum Grupy Roboczej Rady ds. Zwierząt i Zagadnień Weterynaryjnych (Dobrostan Zwierząt) toczą się prace nad projektem rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dobrostanu psów i kotów oraz ich identyfikowalności. W odniesieniu do identyfikacji i rejestracji psów i kotów projekt ten przewiduje:
1) obowiązek oznakowania transponderem podskórnym wszystkich psów i kotów oraz obowiązek ich zarejestrowania w krajowej bazie danych, zanim zostaną dostarczone na rynek wewnętrzny;
2) utworzenie interoperacyjnych krajowych baz danych oznakowanych psów i kotów.
Polska jako państwo członkowskie Unii Europejskiej będzie miała obowiązek utworzenia krajowej bazy danych spełniającej wymogi techniczne określone w tym rozporządzeniu.
Projekt ustawy o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów (KROPiK)
Z wyżej wskazanych względów Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoczęło prace nad projektem ustawy o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów. Nowa ustawa będzie tworzyła podstawę prawną dla funkcjonowania Krajowego Rejestru Oznakowanych Psów i Kotów (KROPiK) prowadzonego w systemie teleinformatycznym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR). KROPiK zostanie zbudowany przez ministra właściwego do spraw informatyzacji we współpracy z ministrem właściwym do spraw rolnictwa. Zasady tej współpracy zostaną określone w porozumieniu, zawartym na podstawie projektowanej ustawy. KROPiK będzie rejestrem publicznym w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Minister właściwy do spraw informatyzacji ogłosi w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej oraz na swojej stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający dzień wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających rejestrację psów i kotów. Komunikat zostanie ogłoszony w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie.
Zadania i funkcje KROPiK
Krajowy Rejestr Oznakowanych Psów i Kotów będzie gromadził podstawowe dane umożliwiające identyfikację zarejestrowanego psa lub kota oraz dane identyfikujące właściciela zwierzęcia, z uwzględnieniem szczególnych uwarunkowań wykorzystywania psów w resorcie obrony narodowej oraz w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego. W przypadku zwierząt przebywających w schroniskach dla zwierząt w KROPiK będą zarejestrowane dane podmiotu prowadzącego schronisko dla zwierząt.
KROPiK będzie zapewniał nieodpłatny dostęp do danych, w tym możliwość ich przeszukiwania lekarzom weterynarii, gminom, Policji, straży gminnej (miejskiej), prokuraturze, sądom oraz Inspekcji Weterynaryjnej – w zakresie niezbędnym do realizacji ich ustawowych zadań oraz w celu umożliwienia kontaktu z właścicielem psa lub kota, w szczególności w przypadku wyłapania zagubionego zwierzęcia.
W celu umożliwienia dostępu właścicielom psów i kotów do danych zarejestrowanych w KROPiK oraz ułatwienia zarządzania opieką nad zwierzęciem, minister właściwy do spraw informatyzacji zintegruje KROPiK z usługą mobilną mObywatel.
Zapewni to, m. in. możliwość przeglądu danych identyfikacyjnych zwierzęcia i właściciela, w tym możliwość aktualizacji tych danych bezpośrednio z poziomu aplikacji, śledzenie terminów wizyt u lekarza weterynarii i przypomnienie o obowiązkowych szczepieniach, a także możliwość zgłoszenia zgubienia lub znalezienia zwierzęcia.
W projektowanej ustawie proponuje się, aby rejestracji, zmiany lub uzupełnienia danych w KROPiK mógł dokonać lekarz weterynarii wpisany do ewidencji prowadzonej przez Krajową Izbę Lekarsko-Weterynaryjną, świadczący usługi weterynaryjne w ramach działalności zakładu leczniczego dla zwierząt, wpisany do rejestru, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych, z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego obsługującego KROPiK lub przy użyciu usługi sieciowej udostępnionej przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, jeżeli:
1) system teleinformatyczny zintegrowany z usługą sieciową zapewnia rozliczalność oraz dwuskładnikowe uwierzytelnianie w zakresie operacji związanych z KROPiK;
2) komunikaty przekazywane z wykorzystaniem tej usługi opatrzone są numerem wpisu do rejestru, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych lekarza weterynarii dokonującego rejestracji, zmiany lub uzupełnienia danych w KROPiK.
Rejestracja psa lub kota w KROPiK
Nowe przepisy określą, ze rejestracja psa lub kota polega na wpisaniu wymaganych danych do KROPiK przez lekarza weterynarii świadczącego usługi weterynaryjne w ramach działalności zakładu leczniczego dla zwierząt lub lekarza weterynarii sprawującego opiekę weterynaryjną w schronisku dla zwierząt.
Posiadacz psa lub kota będzie mógł dokonać samodzielnie zmiany wprowadzonego do KROPiK adresu, miejsca zamieszkania lub siedziby właściciela, a także samodzielnie wprowadzić datę śmierci psa lub kota albo informację o śmierci psa lub kota, jeżeli data śmierci nie będzie mu znana.
Obowiązek identyfikacji i rejestracji psa lub kota
Projektowana ustawa wprowadza identyfikację i rejestrację:
1) obligatoryjnie wszystkich psów i kotów urodzonych po dniu wskazanym w komunikacie określającym dzień wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających rejestrację psów i kotów, oraz psów i kotów, w tym urodzonych przed tą datą, jeżeli są wprowadzane do obrotu lub zostały przyjęte do schroniska dla zwierząt albo w tym schronisku są utrzymywane;
2) fakultatywnie innych psów i kotów na wniosek właściciela, o ile nie będą wprowadzane do obrotu lub nie będą przebywały w schronisku dla zwierząt.
Identyfikację psów i kotów przeprowadza się w podobny sposób, jaki jest przewidziany przepisami rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 2019/2035 z dnia 28 czerwca 2019 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/429 w odniesieniu do przepisów dotyczących zakładów utrzymujących zwierzęta lądowe i wylęgarni oraz identyfikowalności niektórych utrzymywanych zwierząt lądowych i jaj wylęgowych, w odniesieniu do psów i kotów przemieszczanych w celach niehandlowych pomiędzy państwami członkowskimi. Dzięki temu stosowane transpondery (potocznie zwane chipami) będą zgodne z normą ISO 11784 „Radiowa identyfikacja zwierząt – Struktura kodowa” i będą wykorzystywały technologię HDX lub FDX-B oraz umożliwiały odczytanie danych przez czytnik zgodny z normą ISO 11785 „Charakterystyka protokołu transmisji”.
Omawiana ustawa określi, że identyfikację psa lub kota (wszczepienie elektronicznego transpondera) przeprowadza lekarz weterynarii świadczący usługi weterynaryjne w ramach działalności zakładu leczniczego dla zwierząt, albo lekarz weterynarii sprawujący opiekę weterynaryjną w schronisku dla zwierząt.
Identyfikację psa przeprowadzać się będzie nie później niż podczas pierwszego obowiązkowego ochronnego szczepienia przeciwko wściekliźnie, a kota nie później niż przed ukończeniem 12. miesiąca życia.
Identyfikacja psa lub kota musi zostać przeprowadzona w każdym przypadku przed wprowadzeniem zwierzęcia do obrotu. Osoba, która przeprowadziła identyfikację, wydaje posiadaczowi psa lub kota zaświadczenie o przeprowadzonej identyfikacji, które zawiera datę przeprowadzenia identyfikacji i numer wszczepionego transpondera. Zaświadczenie to przechowuje się do końca życia zwierzęcia.
Bezpłatne dane z KROPiK. Nie będzie możliwości migracji danych z innych baz
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zapewnia, że KROPiK będzie pozwalał na nieodpłatny dostęp do danych, w tym możliwość ich przeszukiwania lekarzom weterynarii, gminom, Policji, straży gminnej (miejskiej), prokuraturze, sądom oraz Inspekcji Weterynaryjnej –w zakresie niezbędnym do realizacji ich ustawowych zadań oraz w celu umożliwienia kontaktu z właścicielem psa lub kota, w szczególności w przypadku wyłapania zagubionego zwierzęcia. Zmiany lub uzupełnienia danych w KROPiK na zasadach określonych w ustawie będzie mógł dokonać właściciel zwierzęcia oraz podmiot prowadzący schronisko dla zwierząt.
Projektowane przepisy nie przewidują migracji danych z istniejących baz danych, z uwagi na brak możliwości zapewnienia odpowiedniej jakości tych danych. Niemniej jednak, nie ma żadnych przeszkód, aby zwierzę zarejestrowane w KROPiK nie zostało zarejestrowane również w innej istniejącej bazie danych, np. w celu wykorzystania integracji tych baz w europejskiej bazie EUROPETNET.
Psy używane do celów specjalnych
W projektowanej ustawie będzie konieczne uregulowanie kwestii psów używanych do celów specjalnych w rozumieniu art. 4 pkt 20 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, w szczególności psów wykorzystywanych w Ministerstwie Obrony Narodowej oraz w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, w zakresie ograniczenia dostępu do danych identyfikacyjnych psów oraz ich właścicieli, tj. jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej, po uzyskaniu przez psa statusu zwierzęcia wykorzystywanego do celów specjalnych. Udostępnianie tych danych szerokiej grupie osób/podmiotów może mieć potencjalnie szkodliwy wpływ na wykonywanie przez jednostki organizacyjne zadań w zakresie obrony narodowej.
Grzywna za brak zaczipowanego psa lub kota
Zgodnie z projektowaną ustawą kontrolę oznakowania i rejestracji psów i kotów będą mogli przeprowadzić funkcjonariusze Policji, straży miejskiej (gminnej) i Inspekcji Weterynaryjnej. Niedopełnienie obowiązku związanego z oznakowaniem i rejestracją psów i kotów będzie podlegało karze grzywny, a orzekanie w tych sprawach będzie następowało w trybie przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Przewiduje się również upoważnienie pracowników Inspekcji Weterynaryjnej do nakładania kary grzywny w formie mandatu karnego. W tym celu będzie konieczna zmiana rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie nadania funkcjonariuszom Inspekcji Weterynaryjnej, Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych oraz Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa uprawnień do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego.