Sam alkoholizm nie daje podstawy do automatycznego odwołania darowizny. Dopiero, gdy skutki nadużywania alkoholu krzywdzą darczyńcę, zyskuje on to prawo. Do odwołania darowizny potrzebny jest "pakiet" w postaci wyzwisk albo pobicia obdarowanego przez darczyńcę, który popadł w alkoholizm.
Sądy rozpoznając pozwy o odwołanie darowizny z uwagi na alkoholizm wskazują, że nadużywaniem alkoholu obdarowany szkodzi sam sobie, a nie darczyńcom.
Ważne jest też to, czy alkoholizm obdarowanego był problem przed dokonaniem darowizny. Jeżeli darczyńca wiedział o tym, to alkoholizm nie daje podstawy do odwołania darowizny (w praktyce). Inną sprawą jest połączenie alkoholizmu z pobiciem darczyńcy, znęcaniem się nad nim albo wyzywaniem go.
Tak więc mitem jest możliwość odwołania darowizny przez alkoholizm obdarowanego jako jedyną przesłankę.
Polecamy także artykuł o nieetycznym odwołaniu darowizny: Sąd: Złośliwe odwołanie darowizny skończyło się zapłatą 10 800 zł bez szans na zwolnienie
Źródło przykładu: Sąd Okręgowy w Płocku I C 492/1
Link do wykorzystanego wyroku:
W sprawie tej sędziowie zajęli takie stanowisko:
1) Z całą pewnością uzależnienie pozwanego od alkoholu stanowi okoliczność obarczającą emocjonalnie powodów i wywołującą ich cierpienie jako rodziców.
2) Jednak – podobnie jak zaniedbania pracy w gospodarstwie - okoliczność ta sama w sobie nie jest działaniem pozwanego intencjonalnie skierowanym przeciwko darczyńcom.
3) Konsekwencje alkoholizmu obarczają w sposób negatywny przede wszystkim alkoholika.
Sędziowie tak dalej argumentowali:
4) W tym miejscu przypomnieć należy, iż – jak przyznali obydwoje powodowie oraz świadkowie przesłuchani na ich wniosek – pozwany nadużywał alkoholu także przed zawarciem umowy darowizny, chociaż wówczas jego stan nie był jeszcze tak poważny. Relacje między D. G. a darczyńcami już wtedy nie układały się prawidłowo; doszło nawet do użycia przemocy przez pozwanego wobec powoda w roku 1995 (darowizna gospodarstwa rolnego była 5 lat później w 2000 r.). Pomimo tego K. i T. G. zdecydowali się na darowanie nieruchomości synowi, żywiąc nadzieję, że skłoni go to do zmiany trybu życia. Ich kalkulacje okazały się zawodne. Nie mniej jednak w tych okolicznościach fakt, iż po dokonaniu darowizny pozwany nadal nadużywał alkoholu (co doprowadziło do pogorszenia jego stanu) nie może być uznany za rażącą niewdzięczność wobec obdarowanych z punktu widzenia normy art. 898 § 1 k.c.
Komentarz: Sędziowie uznali, że alkoholizm to czynnik szkodzący alkoholikowi. Klęska kalkulacji rodziców, że "syn się zmieni po darowiźnie i przestanie pić" jest przesłanką nieznaną kodeksowi cywilnego w sprawach o odwołanie darowizny.
I drugi przykład:
Obdarowany nadużywał alkoholu, ale nie bił
Przykład pochodzi z wyroku Sądu Okręgowego w Płocku. I C 280/21. Link to wyroku
Opis stanu faktycznego:
Rodzice postanowili odebrać darowiznę na rzecz syna i jego żony (gospodarstwo rolne). Bo żona się rozwiodła z ich synem. Odwołanie darowizny wobec syna było taktyczne. Mężczyzna miał długi i odebranie mu gospodarstwa rolnego sprawiało, że wierzycieli tracili cenny aktyw. Rodzice w toku realizacji planu starali się przedstawić w jak najgorszym świetle swojego syna, ale sąd się na to nie nabrał. Sędziowie po zapoznaniu się z przerysowanym opisem rodziców skutków alkoholizmu syna odpowiedzieli tak:
"Pozwany nadużywał alkoholu i ostatecznie wyprowadził się z przedmiotowej nieruchomości. Jednakże nie jest prawdą, iż pozwany znęcał się fizycznie i psychicznie nad powodami. Nigdy takie sytuacje nie miały miejsca. Pozwany nie bił rodziców, nie wyzywał ich, a jego relacje z nimi były i w ocenie Sądu nadal są dobre. Wbrew twierdzeniom powodów utrzymuje on z nimi relacje, pomaga im w prowadzeniu gospodarstwa, na ich prośbę wykonuje w nim prace np. w okresie żniw, ma z nimi kontakt telefoniczny. W ocenie Sądu działania powodów w sprawie niniejszej również są próbą ratowania sytuacji pozwanego i konsekwencją złożenia przez pozwaną wniosku o podział majątku wspólnego."
Komentarz: Sędziowie mówią w powyższym fragmencie: "Próbujecie wykorzystać alkoholizm obdarowanego (jest on faktem) do obejścia prawa i odwołania darowizny, kiedy nie są spełnione przesłanki ustawowe dla tej instytucji."
Podstawa prawna odwołania darowizny:
§ 1. Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.
§ 2. Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu.