REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Gdy pracownik szkodzi

Anna Wolińska

REKLAMA

REKLAMA

Jeżeli pracownik wyrządza szkodę osobie trzeciej przy wykonywaniu swoich obowiązków pracowniczych, zobowiązany do naprawienia szkody jest wyłącznie pracodawca.

Odpowiedzialność pracodawcy za szkodę wyrządzoną osobie trzeciej przez pracownika przy wykonywaniu przez niego obowiązków pracowniczych jest konsekwencją zasady ryzyka osobowego pracodawcy.

Zasady ogólne odpowiedzialności pracodawcy

Warunkiem odpowiedzialności pracodawcy jest powstanie szkody w mieniu osoby trzeciej, na skutek zachowania pracownika wykonującego swoje obowiązki pracownicze. Powstanie szkody musi nastąpić z winy nieumyślnej pracownika. W przeciwnym wypadku zastosowanie ma bowiem art. 122 k.p., który nakłada na pracownika obowiązek naprawienia szkody w pełnej wysokości, gdy szkodę wyrządzi z winy umyślnej.

Osobą trzecią, która może dochodzić od pracodawcy odszkodowania, może być inna jednostka organizacyjna, osoba fizyczna niezatrudniona u pracodawcy, jak inny pracownik tego samego pracodawcy.

Wykonywanie obowiązków i powstanie szkody

Podstawowe obowiązki pracownicze o charakterze powszechnym wymienione zostały w art. 100 k.p. Obowiązki szczególne określa umowa o pracę oraz zakres czynności.

Szkoda powstała przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych musi zatem dotyczyć obowiązków podstawowych lub szczególnych. Pracownik wyrządza zatem szkodę przy wykonywaniu swoich obowiązków pracowniczych wówczas, gdy szkoda ta pozostaje w normalnym związku przyczynowym z powierzonymi mu czynnościami, które podjął w ramach wykonywania swoich zadań na rzecz pracodawcy. Z tych przyczyn w świetle art. 120 § 1 k.p. pracodawca nie ponosi odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną na terenie zakładu pracy przez pracownika, który wyrządził ją innej osobie w czasie swojej pracy, przez czynności wykraczające poza zakres jego obowiązków pracowniczych i poza zakres działalności zakładu pracy (zobacz przykład 1). Sprawca takiej szkody, wyrządzając ją jedynie przy sposobności zatrudnienia w zakładzie pracy, nie występuje w charakterze pracownika, nie działa bowiem w zamiarze osiągnięcia celów objętych działalnością zakładu pracy (wyrok SN z dnia 19 lutego 1976 r., III PR 21/76).

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Szkoda drugiego pracownika

REKLAMA

Podobnie przedstawia się sytuacja w przypadku wyrządzenia szkody innemu pracownikowi zatrudnionemu u tego samego pracodawcy. Artykuł 120 § 1 k.p. nie ma zastosowania również w sytuacji, gdy pracownik wyrządził szkodę innemu pracownikowi nie przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych, a jedynie przy sposobności wykonywania tych obowiązków. Ponadto, jeżeli w danej sytuacji zdarzenie wyrządzające szkodę zostało uznane za wypadek przy pracy, sprawca wypadku ponosi wobec poszkodowanego odpowiedzialność za szkodę niepokrytą świadczeniami należnymi poszkodowanemu na podstawie „ustawy wypadkowej” (wyrok SN z dnia 19 czerwca 1975 r., V PRN 2/75). Zatem w przypadku wyrządzenia szkody przy sposobności wykonywania obowiązków pracowniczych odpowiedzialność ponosi pracownik (zobacz przykład 2).

Nałożenie na pracownika odpowiedzialności za szkodę nie zawsze jest jednak dopuszczalne. Ustalenie odpowiedzialności pracownika wymaga bowiem uprzedniego ustalenia, czy pracownik był upoważniony do wykonywania danych czynności.

Przykładowo gdyby pracownik zatrudniony na stanowisku kierownika danej jednostki organizacyjnej pracodawcy posiadał jednocześnie upoważnienie do prowadzenia samochodów służbowych i w czasie podróży służbowej wyrządził szkodę innemu pracownikowi, to już sam fakt, że posiadał on zezwolenie na prowadzenie pojazdów służbowych, mimo że nie jest zatrudniony na stanowisku kierowcy, przemawia za uznaniem, iż wykonywał obowiązki pracownicze. A zatem odpowiedzialność za szkodę poniesie pracodawca.

Co do zasady odpowiada pracodawca

Wyłączenie odpowiedzialności pracodawcy za szkodę nie zawsze jednak będzie możliwe.

Niekiedy bowiem, nawet jeśli danych obowiązków nie da się wprost zakwalifikować jako należących do pracownika, należy je ocenić przez pryzmat działania w ramach ochrony interesów pracodawcy czy zasad współżycia społecznego.

Jako przykład może posłużyć jedno z orzeczeń sądowych, w którym uznano, że postępowanie kierowcy, który użył ciągnika w celu udzielenia niezbędnej pomocy innemu kierowcy, należy zakwalifikować jako mające miejsce przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych. W takiej sytuacji nie mają zastosowania przepisy kodeksu cywilnego dotyczące odszkodowania (wyrok SN z dnia 17 marca 1978 r., IV PR 83/78).

Niewypłacalność pracodawcy

Artykuł 120 § 1 k.p. przerzuca na pracodawcę ryzyko osobowe w razie wyrządzenia przez pracownika szkody przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych. Zasada ta oznacza, że za szkodę odpowiedzialność ponosi wyłącznie pracodawca.

REKLAMA

Doznaje ona jednak pewnych ograniczeń. W przypadku bowiem gdy pracodawca stał się niewypłacalny i niewypłacalność ta stanowi podstawę ogłoszenia jego upadłości, poszkodowany może żądać naprawienia szkody od pracownika, mimo że została ona wyrządzona przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych.

Ustawodawca w art. 120 § 1 k.p. przewidział sytuacje typowe, w których zakład pracy odpowiada majątkowo oraz ma możliwość naprawienia szkody. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 czerwca 1975 r. (III CZP 19/75) stwierdził, że możliwe jest dochodzenie odszkodowania przez osobę trzecią bezpośrednio od pracownika – w razie niewypłacalności zakładu pracy zatrudniającego tego pracownika. Nienaprawienie szkody w przypadku całkowitej niewypłacalności zakładu pracy nie dałoby się pogodzić z obowiązującym porządkiem prawnym, gdyby przyjąć, że sprawca także za naprawienie szkody nie odpowiada.

Szkoda z winy umyślnej

Zasada ryzyka osobowego doznaje ograniczeń także w razie wyrządzenia szkody innemu pracownikowi z winy umyślnej. Jeżeli pracownik wyrządzi umyślnie szkodę bezpośrednio swemu zakładowi pracy, jest z mocy art. 122 k.c. obowiązany do jej naprawienia w pełnej wysokości. W takim przypadku ustawodawca zrezygnował ze szczególnej ochrony dochodów i mienia pracownika-sprawcy przed nadmiernym uszczupleniem. W konsekwencji zakład pracy, który naprawi osobie trzeciej (tj. także drugiemu pracownikowi) szkodę wyrządzoną umyślnie przez swego pracownika przy wykonywaniu przez niego obowiązków pracowniczych, będzie miał z mocy art. 441 § 3 k.c. zwrotne roszczenie do sprawcy.

UWAGA

Art. 120 k.p.

§ 1. W razie wyrządzenia przez pracownika przy wykonywaniu przez niego obowiązków pracowniczych szkody osobie trzeciej zobowiązany do naprawienia szkody jest wyłącznie pracodawca.

§ 2. Wobec pracodawcy, który naprawił szkodę wyrządzoną osobie trzeciej, pracownik ponosi odpowiedzialność przewidzianą przepisami niniejszego rozdziału.

PRZYKŁAD 1

Pracownik zatrudniony jako konwojent i wykonujący w danym dniu obowiązki konwojenta, pragnąc, by prowadzący samochód kierowca odpoczął, przejął prowadzenie samochodu i ze swej winy doprowadził do zderzenia z innym samochodem. Konwojent w dacie wypadku nie posiadał uprawnień do kierowania pojazdem. Towarzystwo ubezpieczeniowe wypłaciło posiadaczowi drugiego samochodu kwotę z ubezpieczenia, następnie na podstawie regresu zażądało od pracodawcy zwrotu wypłaconej kwoty. Pracownik, który przejął prowadzenie samochodu – wówczas gdy spowodował wypadek – nie pełnił u pracodawcy obowiązków kierowcy samochodowego, lecz obowiązki konwojenta. Wypadek spowodował zatem nie przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych, lecz przy sposobności zatrudnienia. Zatem pracodawca nie odpowiada za szkodę wyrządzoną tym wypadkiem.

Wyrok SN z dnia 5 maja 1998 r. (I CKU 110/97) – Obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przez pracownika osobie trzeciej nie obciąża zakładu pracy, gdy wyrządzenie tej szkody nastąpiło jedynie przy sposobności zatrudnienia w zakładzie pracy, tj. nie przy wykonywaniu powierzonych pracownikowi zadań w stosunku pracy.

PRZYKŁAD 2

Pracownik zatrudniony jako spawacz postanowił dokonać naprawy przewodów elektrycznych, poraził przy tym innego pracownika. W tej sytuacji wypadek został spowodowany nie przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych, lecz przy sposobności zatrudnienia u pracodawcy i pracodawca nie odpowiada za szkodę wyrządzoną tym wypadkiem.

Anna Wolińska

Autorka jest absolwentką Wydziału Prawa i Administracji na UMCS. Posiada tytuł radcy prawnego. Prowadzi własną kancelarię. Specjalizuje się w prawie pracy, prasowym, autorskim, gospodarczym.

Kontakt:

Anna_Wolinska@poczta.fm

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Infor.pl
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Rozliczenie podatku PIT za pomocą karty płatniczej. Uruchomiono możliwość płatności kartą płatniczą zobowiązań podatkowych

Wszyscy podatnicy mogą regulować zobowiązania podatkowe w zakresie rozliczenia PIT w serwisie e-US i w usłudze Twój e-PIT za pomocą karty płatniczej. Podatnicy nie ponoszą dodatkowych opłat z tego tytułu. Usługa działa od 20 marca 2025 r.

Czyste Powietrze w nowej odsłonie, już z początkiem kwietnia. Co się zmieni w programie? Jest sporo nowości

Nowa odsłona programu "Czyste Powietrze" rusza z początkiem kwietnia – zapowiedziała dzisiaj minister klimatu Paulina Hennig-Kloska. W programie jest sporo nowości, m.in. obowiązkowy audyt energetyczny przed wykonaniem termomodernizacji, wyższe progi dochodowe czy brak dotacji do kotłów gazowych.

Dodatek za pracę w nocy od 1 kwietnia 2025 r.

Osoby pracujące w nocy mogą liczyć na dodatek z tytułu wykonywania pracy w porze nocnej. Ile będzie wynosił dodatek za pracę w nocy w kwietniu? Czy ulegnie zmianie? Za pracę w jakich godzinach przysługuje?

Można już zapłacić podatek PIT kartą płatniczą w e-Urzędzie Skarbowym

Od 20 marca 2025 r. podatnicy mogą opłacać podatek PIT w serwisie e-Urząd Skarbowy (e-US) i usłudze Twój e-PIT za pomocą karty płatniczej. Dotychczas użytkownicy e-Urzędu Skarbowego mogli zapłacić podatek online przelewem bankowym lub BLIK-iem.

REKLAMA

Laptopy dla nauczycieli przedszkoli. Stanowisko ZNP

W styczniu br. Ministerstwo Edukacji Narodowej wraz z Ministerstwem Cyfryzacji ogłosiło, że z bonów na zakup laptopów będą mogły skorzystać nowe grupy nauczycieli. Czy programem „Laptop dla nauczyciela” objęci zostali także nauczyciele wychowania przedszkolnego?

Przestraszył się policjantów, więc uciekał samochodem, łamiąc przepisy

Nocy pościg ulicami Białegostoku zakończył się zatrzymaniem 32-letniego kierowcy. Mężczyzna najpierw przekroczył prędkość, a potem - zamiast zatrzymać się do kontroli - zaczął uciekać.

Kolejne skrzyżowania i przejazdy kolejowo-drogowe z systemem RedLight. 2 000 zł mandatu i 15 punktów karnych

Kolejne skrzyżowania i przejazdy kolejowo-drogowe z systemem RedLight. Kiedy zaczną działać nowe systemy RedLight? Gdzie zostaną rozlokowane? Jakie mandaty obowiązują w przypadku przejazdu na czerwonym świetle?

Wyższe jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. Kiedy złożyć wniosek?

1 kwietnia 2025 r. wzrasta jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. Jakie dokumenty należy złożyć w celu uzyskania odszkodowania? Jaka będzie wysokość odszkodowania?

REKLAMA

Prof. Witold Modzelewski: nienależny zwrot podatku VAT wynosi prawdopodobnie 40-50 mld zł rocznie

Prof. Witold Modzelewski szacuje, że nienależne zwroty VAT w Polsce mogą wynosić nawet 40-50 miliardów złotych rocznie. W 2024 roku wykryto blisko 292 tys. fikcyjnych faktur na łączną kwotę 8,7 miliarda złotych, co oznacza wzrost o ponad 130% w porównaniu do roku poprzedniego. Choć efektywność kontroli skarbowych rośnie, eksperci wskazują, że skala oszustw wciąż jest ogromna, a same kontrole mogą nie wystarczyć do rozwiązania problemu.

Co deweloperzy sądzą o programie dopłat do kredytów mieszkaniowych

Czy program dopłat do kredytów mieszkaniowych jest potrzebny? Jak oceniają to deweloperzy? Jakie mają pomysły na inne rozwiązania wsparcia rynku mieszkaniowego w Polsce? Sondę przygotował serwis nieruchomości dompress.pl.

REKLAMA