REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Odpowiedzialność profesjonalisty

REKLAMA

W obowiązującym stanie prawnym obowiązkowe ubezpieczenie prawników od odpowiedzialności cywilnej zamiast gwarantować majątkową nietykalność za błąd przypomina w praktyce bardziej ubezpieczeniową fikcję.
Radcy prawni, adwokaci, notariusze należą obecnie do grupy tych kilkunastu profesji, których przedstawiciele podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej. Faktyczna ochrona, jaką winno im o­no gwarantować, budzi jednak, w aktualnym stanie prawnym, poważne wątpliwości i zastrzeżenia.
W przypadku radców prawnych, a także innych zawodów prawniczych ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej winno chronić zarówno klienta kancelarii przed skutkami błędu profesjonalisty, jak i profesjonalistę przed wypłatą odszkodowania z własnego majątku. Pierwsza z tych funkcji nie budzi większych zastrzeżeń – poszkodowany otrzymuje bowiem niemal pewność kompensacji, niezależnie od sytuacji finansowej ubezpieczającego. Tego samego nie można jednak powiedzieć o realizowaniu funkcji ochronnej ubezpieczającego. Innymi słowy – na ile ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej chroni tych, którzy zobowiązani są je wykupić?

Regres ubezpieczyciela

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej podlega w pewnym zakresie tym samym regulacjom, co inne ubezpieczenia obowiązkowe. Poza zachowaniem tych podstawowych, ogólnych standardów, wykazuje jednak pewne cechy szczególne, związane ze specyfiką wykonywanego zawodu. W tym właśnie kontekście warto przyjrzeć się dwóm kwestiom, które w zakresie ochrony prawnej ubezpieczonych budzą najwięcej wątpliwości.
Pierwszą z nich jest możliwość regresu ubezpieczyciela przy tzw. rażącym niedbalstwie ubezpieczonego, zaś drugą – problem przedawnienia ich roszczeń wobec firm ubezpieczeniowych.
Możliwość dochodzenia zwrotu wypłaconego odszkodowania, w przypadku gdy szkoda wyrządzona została wskutek rażącego niedbalstwa ubezpieczonego, wynika z art. 11 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Zasadę tę potwierdził niedawno Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 lutego 2006 r. (sygn. P.21/05). Zgodnie z nią, zakład ubezpieczeń może zażądać zwrotu pełnej kwoty odszkodowania, jeśli do naruszenia interesu klienta dojdzie w wyniku rażącego niedbalstwa ubezpieczonego. Problem w tym, że pojęcie rażącego niedbalstwa nie zostało nigdzie jednoznacznie zdefiniowane i nastręcza wielu trudności interpretacyjnych, zwłaszcza zaś w odniesieniu do zawodów zaufania publicznego, przy wykonywaniu których wymagana jest szczególna staranność.

WEDŁUG LITERY PRAWA

Obowiązek posiadania przez radców prawnych ubezpieczenia OC wynika z przepisów regulujących wykonywanie tego zawodu, tj. ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych. Obowiązek ten realizowany jest według zasad określonych rozporządzeniem ministra finansów z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej radców prawnych. Zastosowanie do ubezpieczenia OC tej grupy zawodowej mają również przepisy ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych oraz, w kwestiach nią nieuregulowanych, przepisy kodeksu cywilnego.

Rażące niedbalstwo

Zgodnie bowiem z ogólną regułą wyrażoną w art. 355 k.c., dłużnik obowiązany jest do zachowania staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju, jednakże należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności. Jest to szczególnie istotne, biorąc pod uwagę fakt, iż szczególna staranność radców prawnych, podobnie jak przedstawicieli innych zawodów prawniczych, jest wyznaczona przez szereg obowiązków, określonych tak w ustawie, jak i zasadach etyki zawodowej, a co za tym idzie – podlega szczególnie rygorystycznym ocenom. W konsekwencji, często niezwykle trudne jest określenie granicy pomiędzy rażącym a zwykłym niedbalstwem. Trudności te potęguje m.in. fakt, że wiele przepisów jest niejednoznacznych, co z kolei powoduje ich różne, nierzadko nawet całkiem rozbieżne interpretacje, a w efekcie – różnice w stosowaniu. Oczywiste w świetle tego jest, że nie każde nieumyślne zaniedbanie obowiązków może być kwalifikowane jako rażące niedbalstwo, zaś wszystkie tego typu przypadki winny być rozpatrywane indywidualnie. Mimo to omawiany przepis stwarza poważne niebezpieczeństwo nadużywania go przez zakłady ubezpieczeń, zaś radcowie muszą liczyć się z tym, że niezależnie od ubezpieczenia OC koszty pomyłek będą zmuszeni nierzadko pokrywać z własnej kieszeni.

OCHRONA KLIENTA I UBEZPIECZAJĄCEGO

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej pełni w obrocie prawnym dwie podstawowe funkcje. Z jednej strony chroni interesy osób trzecich, czyli poszkodowanych – zapewnia bowiem zaspokojenie ich roszczeń przez zakład ubezpieczeń. Z drugiej chroni również samego ubezpieczającego przed skutkami roszczeń odszkodowawczych osób, wobec których ponosi o­n odpowiedzialność cywilną.

Błąd rewidenta

Drugim problemem, który może budzić obawy przedstawicieli zawodów prawniczych, jest kwestia przedawnienia ich roszczeń względem zakładów ubezpieczeń. Podobnie jak poprzednia znalazła o­na wyraz w niedawnym orzecznictwie, tj. wyroku SN z 3 marca 2006 r. (II CSK 123/2005). Zgodnie z nim, art. 819 par. 2 k.c., określający początek biegu terminu przedawnienia (dzień, w którym nastąpiło zdarzenie objęte ubezpieczeniem), jest przepisem bezwzględnie obowiązującym. W praktyce oznacza to, że umowa ubezpieczenia nie może początku biegu tego terminu określać inaczej. Powyższy wyrok dotyczył Ośrodka Biegłych Rewidentów sp. z o.o. (obecnie w likwidacji), który – mimo zapłaty ponad 77 tys. odszkodowania wskutek popełnionego przez rewidenta błędu – nie odzyskał tej kwoty od swojego ubezpieczyciela – PZU, Zakład ubezpieczeń, powołując się na art. 819 k.c., podniósł wobec spółki zarzut przedawnienia (mimo że treść umowy zawartej pomiędzy Ośrodkiem a PZU początek terminu przedawnienia wyznaczała na dzień zgłoszenia szkody).

Przedawnienie roszczeń

Kwestia ta ma istotne znaczenie wobec różnicy, jaka zgodnie z art. 819 k.c. występuje w terminach przedawnienia roszczeń ubezpieczającego i poszkodowanego względem zakładu ubezpieczeń. O ile bowiem roszczenia tego pierwszego przedawniają się z upływem lat trzech, o tyle roszczenie poszkodowanego przedawnia się z upływem terminu przewidzianego dla danego roszczenia w przepisach o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym lub wynikłą z niewykonania bąd*.xx nienależytego wykonania zobowiązania. Możliwe jest zatem, że w przypadku, gdy szkoda wyrządzona klientowi ujawni się po upływie znacznego okresu od zdarzenia ją wywołującego, to – mimo szybkiego zgłoszenia roszczeń wobec ubezpieczyciela – radca prawny czy adwokat za nią odpowiedzialny nie będzie mógł domagać się zwrotu wypłaconego odszkodowania od swojego zakładu ubezpieczeń.
Powyższe wątpliwości prowadzić muszą do pytania o celowość wspomnianych regulacji, a także szerzej – o samą ideę obowiązkowego ubezpieczenia profesjonalnych grup zawodowych. W obecnie obowiązującym stanie prawnym mamy bowiem do czynienia z sytuacją, w której przedstawiciele tych grup, z jednej strony, posiadają obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia, zaś z drugiej – nie otrzymują w zasadzie żadnego faktycznego zabezpieczenia z tytułu ponoszonej odpowiedzialności cywilnej. Dlatego dążąc do zapewnienia im rzeczywistej, nie zaś tylko iluzorycznej, ochrony, warto zastanowić się, jak sądzę, nad możliwością interwencji ustawodawcy w wyżej wskazanym zakresie. Istniejący stan prawny traci bowiem z pola widzenie gwarancje ochronne, rzecz w obowiązkowym ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej zupełnie podstawową.

Joanna Włodarczyk
Autorka jest aplikantem w Kancelarii Radców Prawnych Kozłowski, Pisarkiewicz-Firek Sp. j.


Źródło: GP

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code
Infor.pl
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Ceny 2025: Ile kosztuje wykończenie mieszkania (pod klucz) u dewelopera?

Czy deweloperzy oferują wykończenie mieszkań pod klucz? W jakiej cenie? Jak wielu nabywców się na nie decyduje? Sondę przygotował serwis nieruchomości dompress.pl.

Unijne rozporządzenie DORA już obowiązuje. Które firmy muszą stosować nowe przepisy od 17 stycznia 2025 r.?

Od 17 stycznia 2025 r. w Unii Europejskiej zaczęło obowiązywać Rozporządzenie DORA. Objęte nim podmioty finansowe miały 2 lata na dostosowanie się do nowych przepisów w zakresie zarządzania ryzykiem ICT. Na niespełna miesiąc przed ostatecznym terminem wdrożenia zmian Europejski Bank Centralny opublikował raport SREP (Supervisory Review and Evaluation Process) za 2024 rok, w którym ze wszystkich badanych aspektów związanych z działalnością banków to właśnie ryzyko operacyjne i teleinformatyczne uzyskało najgorsze średnie wyniki. Czy Rozporządzenie DORA zmieni coś w tym zakresie? Na to pytanie odpowiadają eksperci Linux Polska.

Kandydaci na prezydenta 2025 [Sondaż]

Którzy kandydaci na prezydenta w 2025 roku mają największe szanse? Oto sondaż Opinia24. Procenty pierwszej trójki rozkładają się następująco: 35,3%, 22,1% oraz 13,2%.

E-doręczenia: 10 najczęściej zadawanych pytań i odpowiedzi

E-doręczenia funkcjonują od 1 stycznia 2025 roku. Przedstawiamy 10 najczęściej zadawanych pytań i odpowiedzi ekspertki. Jakie podmioty muszą posiadać adres do e-doręczeń? Czy w przypadku braku odbioru przesyłek z e-doręczeń w określonym czasie będzie domniemanie doręczenia?

REKLAMA

Brykiety drzewne czy drewno kawałkowe – czym lepiej ogrzewać dom i ile to kosztuje? Zestawienie kaloryczności gatunków drewna

Każdy rodzaj paliwa ma swoje mocne strony. Polska jest jednym z większych producentów brykietów w Europie i znaleźć u nas można bardzo szeroką ich gamę. Brykietowanie to proces, który nadaje drewnu nową strukturę, zagęszcza je. Brykiet tej samej wielkości z trocin dębowych ma taką samą wagę jak z trocin sosnowych czy świerkowych. Co więcej, brykiet z trocin iglastych ma wyższą wartość kaloryczną, ponieważ drewno iglaste, niezależnie od lekkiej wagi, tak naprawdę jest bardziej kaloryczne od liściastego. Do tego jeśli porównamy polano i brykiet o tej samej objętości, to brykiet jest cięższy od drewna.

Ratingi ESG: katalizator zmian czy iluzja postępu?

Współczesny świat biznesu coraz silniej akcentuje znaczenie ESG jako wyznacznika zrównoważonego rozwoju. W tym kontekście ratingi ESG odgrywają kluczową rolę w ocenie działań firm na polu odpowiedzialności środowiskowe, społecznej i zarządzania. Ale czy są one rzeczywistym impulsem do zmian, czy raczej efektowną fasadą bez głębszego wpływu na biznesową rzeczywistość? Przyjrzyjmy się temu bliżej.

Transfer danych osobowych do Kanady – czy to bezpieczne? Co na to RODO?

Kanada to kraj, który kojarzy się nam z piękną przyrodą, syropem klonowym i piżamowym shoppingiem. Jednak z punktu widzenia RODO Kanada to „państwo trzecie” – miejsce, które nie podlega bezpośrednio unijnym regulacjom ochrony danych osobowych. Czy oznacza to, że przesyłanie danych na drugi brzeg Atlantyku jest ryzykowne?

Chiński model AI (DeepSeek R1) tańszy od amerykańskich a co najmniej równie dobry. Duża przecena akcji firm technologicznych w USA

Notowania największych amerykańskich firm związanych z rozwojem sztucznej inteligencji oraz jej infrastrukturą zaliczyły ostry spadek w poniedziałek, w związku z zaprezentowaniem tańszego i wydajniejszego chińskiego modelu AI, DeepSeek R1.

REKLAMA

Orzeczenie o niepełnosprawności dziecka a dokumentacja pracownicza rodzica. MRPiPS odpowiada na ważne pytania

Po co pracodawcy dostęp do całości orzeczenia o niepełnosprawności dziecka? Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odpowiedziało na wątpliwości Rzeczniczki Praw Dziecka. Problem dotyczy dokumentowania prawa do dodatkowego urlopu wychowawczego rodzica dziecka z niepełnosprawnością.

2500 zł dla nauczyciela (nie każdego) - na zakup laptopa. MEN: wnioski do 25 lutego 2025 r. Za droższy model trzeba będzie dopłacić samemu

Nauczyciele szkół ponadpodstawowych i klas I-III szkół podstawowych mogą od poniedziałku 27 stycznia 2025 r. składać wnioski o bon na zakup sprzętu w programie "Laptop dla nauczyciela" – poinformowali ministra edukacji Barbara Nowacka i wicepremier, minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski. Na złożenie wniosków nauczyciele mają 30 dni (do 25 lutego 2025 r. – PAP), kolejne 30 dni przeznaczone będzie na ich rozpatrzenie. Bony mają być wręczane w miesiącach kwiecień-maj 2025 r., a wykorzystać je będzie można do końca 2025 roku.

REKLAMA