Czy zawsze płacić długi swojego małżonka

Piasecka-Sobkiewicz Małgorzata
rozwiń więcej
Dłużnik za zobowiązania odpowiada swoim majątkiem osobistym. Jeśli zaciągnął zobowiązania za zgodą drugiego małżonka, to wówczas egzekucja będzie prowadzona z majątku wspólnego obojga.  

Oboje małżonkowie mogą zaciągać zobowiązania w celu zaspokojenia zwykłych potrzeb rodziny. Chodzi tu o potrzeby całej rodziny oraz o potrzeby indywidualne poszczególnych jej członków, dotyczące zapewnienia im wyżywienia, ubrania, mieszkania, ochrony zdrowia, rozwoju duchowego i kulturalnego oraz wychowywania dzieci.

Zwykłe potrzeby rodziny

Za zobowiązania zaciągnięte przez jednego małżonka na ten cel odpowiadają oboje solidarnie. Jednakże z ważnych powodów sąd na żądanie jednego małżonka może postanowić, że za te zobowiązania odpowiada tylko ten małżonek, który je zaciągnął. Do takich ważnych powodów zalicza się postępowanie małżonka spowodowane jego lekkomyślnością, rozrzutnością, nieudolnością lub właściwością w stosunku do męża albo żony. Chodzi więc o postępowanie, które godzi w dobro rodziny, zagraża jej interesom oraz bytowi bądź poważnie narusza interesy drugiego małżonka. Za taki istotny powód uważa się również pozostawanie w faktycznej separacji przez małżonków (tzn. wówczas, gdy sąd nie orzekł jej) i ubezwłasnowolnienie męża (żony).

PRZYKŁAD: ZWYKŁE POTRZEBY RODZINY

Wydatkami na zaspokojenie zwykłych potrzeb rodziny są m.in. koszty żywności, odzieży, drobnych przedmiotów urządzenia domowego, środków czystości, pomocy szkolnych, wydatki na mieszkanie, np. opłaty za prąd, gaz, wodę, jego bieżącą konserwację i naprawę urządzeń domowych, a także na lekarstwa, prasę, opłatę abonamentu RTV i telefon. Nie zalicza się do nich wydatków na urządzenia trwałego użytku.

Zobowiązania jednego małżonka

Za swoje zobowiązania dłużnik odpowiada z majątku osobistego. Wierzyciel może się jednak domagać, aby egzekucja zadłużenia była prowadzona nie tylko z tego majątku, lecz również z jego wynagrodzenia za pracę lub dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej oraz z korzyści uzyskanych z praw autorskich i pokrewnych, praw własności przemysłowej oraz innych praw twórcy.

Tylko wówczas, gdy małżonek zaciągnął zobowiązania za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może domagać się zaspokojenia swoich roszczeń z majątku wspólnego małżonków.

Zgoda drugiego małżonka na zaciągnięcie zobowiązań może zostać wyrażona w dowolnej formie przed lub równocześnie z zaciągnięciem zobowiązania, a nawet już po jego zaciągnięciu. W tym ostatnim przypadku uważa się, że odpowiedzialność za dług zaciągnięty przez współmałżonka została rozciągnięta w sposób umowny na majątek wspólny obojga.

PRZYKŁAD: ZGODA MAŁŻONKA NA ZOBOWIĄZANIE

Wierzyciel wystąpił do sądu z wnioskiem o nadanie wyrokowi zasądzającemu zapłatę konkretnej kwoty klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi pozwanego. Otrzyma ją tylko wówczas, gdy udowodni, że dłużnik zaciągnął zobowiązanie za zgodą swojego małżonka. W dodatku małżonków musi łączyć wspólność majątkowa.

Aby mogła zostać prowadzona egzekucja z majątku osobistego dłużnika oraz z jego wynagrodzenia za pracę, innych jego dochodów oraz z korzyści uzyskanych z praw autorskich i pokrewnych, praw własności przemysłowej oraz innych praw twórcy, potrzebny jest tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko dłużnikowi pozostającemu w związku małżeńskim. Gdyby zaś egzekucja była prowadzona na podstawie samego tytułu egzekucyjnego, to wówczas powinien on być wystawiony przeciwko dłużnikowi.

Odpowiedzialność za długi

Tytułowi egzekucyjnemu może zostać nadana klauzula wykonalności przeciwko drugiemu małżonkowi. Wtedy egzekucja będzie prowadzona z całego majątku wspólnego obojga, a nie tylko z wchodzących w skład tego majątku: wynagrodzenia za pracę, innych dochodów dłużnika oraz z jego praw autorskich, pokrewnych, praw własności przemysłowej oraz innych praw twórcy. Natomiast egzekucja nie może być prowadzona z majątku osobistego małżonka dłużnika.

PRZYKŁAD: ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA ZOBOWIĄZANIA

W małżeństwie nastąpił faktyczny rozkład pożycia stron. Mąż zaciąga pożyczki rzekomo na remont wspólnego mieszkania, a pożyczone pieniądze zużywa na własne potrzeby. Wierzyciele chcą egzekwować zadłużenia ze wspólnego majątku małżonków. Żona może wystąpić do sądu o wydanie postanowienia, że za te zobowiązania odpowiada tylko ten małżonek, który je zaciągnął.

Klauzulę wykonalności sąd może nadać dopóki istnieje wspólność majątkowa między małżonkami. Nie jest natomiast istotne, czy majątek wspólny faktycznie istnieje i co wchodzi w jego skład. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z 2 grudnia 1970 r. w sprawie sygn. akt II CZ 122/70, opublikowanym w OSNCP z 1971 r. nr 6, poz. 112.

Małżonek dłużnika może się bronić przed egzekucją, nawet wówczas, gdy sąd nada klauzulę wykonalności przeciwko niemu. W ramach powództwa przeciwegzekucyjnego może wykazać, że wierzycielowi nie należy się egzekwowane świadczenie. Ma prawo podnieść nawet te zarzuty, których wcześniej nie mógł podnieść jego współmałżonek (np. udowadniać, że wierzytelność wygasła, albo wskazać na zarzut potrącenia lub przedawnienia).

W czasie trwania wspólności ustawowej wierzyciel małżonka nie może żądać zaspokojenia z udziału, który przypadałby dłużnikowi wówczas, gdyby ustała wspólność majątkowa. Nie może też domagać się zaspokojenia z poszczególnych przedmiotów tego majątku.

Klauzulę wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika sąd może wydać również wówczas, gdy wierzytelności zostały zaciągnięte w związku z prowadzeniem firmy.

Odpowiedzialność za długi firmy

Wierzyciel nie ma obowiązku udowodnić, że dłużnik miał zgodę swojego małżonka na każde zobowiązanie, które zaciągał w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jednak mąż (żona) odpowiada tylko wówczas, gdy małżonków łączy wspólnota majątkowa. Za zobowiązania firmy majątkiem osobistym odpowiada przedsiębiorca, który prowadzi działalność gospodarczą jednoosobowo bądź jako wspólnik w ramach spółki cywilnej.

Odpowiedzialność małżonka za zobowiązania związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą zależy od tego, jaki zakres tej odpowiedzialności obciąża go w związku z działalnością firmy. Jeśli przedsiębiorca będący właścicielem jednoosobowej firmy wpisanej do ewidencji w gminie przestanie płacić zobowiązania w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, to wówczas wierzyciel może przeprowadzić egzekucję z majątku firmy lub z jego majątku osobistego.

Załóżmy, że przedsiębiorstwo wchodzi w skład majątku wspólnego przedsiębiorcy i jego żony (męża), a małżonków łączy wspólność ustawowa, bo nie mają intercyzy, czyli umowy o rozdzielności majątkowej. Mimo że przedsiębiorstwo stanowi majątek wspólny, a długi związane z działalnością zaciągał tylko przedsiębiorca, to wówczas wierzyciel ma prawo prowadzić egzekucję z majątku całej firmy. Powinien wówczas ubiegać się w sądzie o nadanie wyrokowi klauzuli wykonalności. Na przebieg egzekucji nie ma wpływu fakt, czy na zaciągnięcie zobowiązania wyraził zgodę małżonek przedsiębiorcy. Sąd, wydając klauzulę wykonalności przeciwko małżonkowi przedsiębiorcy, ograniczy jego odpowiedzialność do wchodzącego w skład majątku wspólnego przedsiębiorstwa.

Gdyby przedsiębiorca zaciągał inne zobowiązania niezwiązane z działalnością firmy, to wówczas odpowiedzialność za nie małżonka, z którym łączy go wspólność majątkowa, wygląda inaczej. Wierzyciel może wyegzekwować należność z majątku objętego wspólnotą małżeńską tylko wówczas, gdy małżonek wyraził zgodę na zaciągnięcie tego zobowiązania. Powinien jednak wystąpić do sądu o wydanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika, udowadniając przy tym, że taka zgoda była.

Ważne!

Aby sąd nadał tytułowi egzekucyjnemu klauzulę wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika, wierzyciel musi okazać dokument urzędowy lub prywatny potwierdzający, że zaciągnięcie zobowiązania zostało dokonane za zgodą małżonka dłużnika

Wzór wniosku

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

MAŁGORZATA PIASECKA-SOBKIEWICZ

malgorzata.piasecka@infor.pl

Podstawa prawna

• Art. 30, 40, 41 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

Infor.pl
Osoby z niepełnosprawnościami czekają na ustawę o asystencji osobistej. Co mówi pełnomocnik rządu ds. osób z niepełnosprawnościami?
17 lip 2024

Osoby z niepełnosprawnościami czekają na ustawowe uregulowanie asystencji osobistej. Łukasz Krasoń, pełnomocnik rządu ds. osób z niepełnosprawnościami, przekazał, że projekt przepisów jest już na ostatniej prostej. Upowszechnienie się asystencji osobistej pozwoliłoby sporej grupie osób z niepełnosprawnościami na bardziej aktywne życie, także pod względem zawodowym.

Blisko 5 tys. zgłoszeń związanych ze zdarzeniami atmosferycznymi
17 lip 2024

We wtorek i środę strażacy w całym kraju mieli ręce pełne roboty. Do godz. 6 odnotowano 4998 zgłoszeń związanych z pogodą. Obrażenia odniosły cztery osoby. 

Średnia krajowa w 2024 roku szybko rośnie, jeszcze szybciej rosną wynagrodzenia freelancerów – w jednej grupie nawet o 50 procent, kto zarabia najwięcej
16 lip 2024

Kto poza programistami podbija stawki za zlecenia i umowy o dzieło, przebijając w tym względzie wynagrodzenia najlepiej zarabiających specjalistów na etacie? Choć zarobki freelancerów rosną szybko, to jednak nie we wszystkich kategoriach. Na dodatek pojawiło się zagrożenie oskładowania ZUS wszystkich umów, co znacznie je ograniczy.

Teraz materiały budowlane znów zaczną drożeć, skoro popyt na nie wciąż rośnie, podobnie jak koszty związane z uwolnieniem cen energii
16 lip 2024

Głównym impulsem do podwyżki cen materiałów budowlanych miało być uruchomienie programu dopłat do mieszkań – #naStart. Wiadomo już, że zostało ono przesunięte o co najmniej pół roku. Czy to oznacza, że korekta w dół  cen materiałów budowlanych jeszcze potrwa?

Kredyt mieszkaniowy o stopie 0%, 0,5%, czy 1% od 2025 roku. Dla kogo? Kredyt #naStart - nowy, skomplikowany program dopłat do rat
17 lip 2024

W dniu 16 lipca 2024 r. opublikowana została nowa wersja projektu ustawy o kredycie mieszkaniowym #naStart. Ten nowy program dopłat do kredytów mieszkaniowych ma zastąpić od przyszłego roku bezpieczne kredyty 2% i rodzinne kredyty mieszkaniowe. Większa pomoc ma być zaadresowana do wieloosobowych gospodarstw domowych, w szczególności rodzin z dziećmi. Minister Rozwoju i Technologii (autor projektu) i rząd planują, że ta ustawa wejdzie w życie z dniem 15 stycznia 2025 r. Zasady udzielania kredytu #naStart a zwłaszcza przepisy określające wysokość dopłat są niezwykle skomplikowane. Przewidziane jest m.in. kryterium dochodowe i powierzchniowe.

Program #naStart odłożony na 2025 rok, czy teraz o mieszkanie będzie łatwiej lub trudniej. Co z cenami
16 lip 2024

Deweloperzy ze spokojem przyjęli informację, iż nowy rządowy program wsparcia dla nabywców mieszkań nie ruszy w lipcu. Przesunięcie dopłat na 2025 rok w ocenie większości nie zmieni planów firm deweloperskich. A czy wpłynie na podaż mieszkań i ich ceny?

Korekta podatku naliczonego: kiedy trzeba rozliczyć fakturę korygującą
16 lip 2024

Jak należy rozliczyć faktury korygujące? Podatnik będący nabywcą zgłosił reklamację oraz otrzymał mailową odpowiedź, w której sprzedawca uznał reklamację i wskazał kwotę korekty. Wiadomości mailowe są z marca 2024 r., a korekta wpłynęła w kwietniu 2024 r. Podatnik odliczył VAT naliczony z faktury pierwotnej w marcu 2024 r. Czy korektę należy rozliczyć w marcu 2024? 

Często korzystasz z paczkomatów i automatów paczkowych, załóż rękawice przed dotknięciem urządzenia. Jakie zagrożenia dla zdrowia
16 lip 2024

Przy niektórych przyciskach i ekranach dotykowych automatów paczkowych, nazywanych popularnie paczkomatami – choć to nazwa zastrzeżona tylko dla jednej firmy – wykryto między innymi gronkowce i bakterie oportunistyczne. Te drugie mogą wywołać zakażenia przy osłabionym układzie odpornościowym oraz zatrucia pokarmowe.

Renta wdowia. Kiedy wejdzie w życie? Ministra podała termin, jest zmiana
17 lip 2024

Projekt wprowadzający rentę wdowią wróci już niedługo pod obrady Sejmu. Ministra rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk przekazała, że ma się to wydarzyć jeszcze w lipcu. Podała też termin, kiedy w związku z tym ustawa o rencie wdowiej może ostatecznie wejść w życie.

Inflacja już niestraszna firmom. Obawia się jej dwa razy mniej firm niż rok temu
16 lip 2024

W rok o połowę zmalała liczba małych i średnich firm, które boją się, że inflacja może zagrozić ich biznesom. Obecnie to zaledwie co czwarte przedsiębiorstwo. Zaskakujące są jednak branże, w których te obawy są największe. Inflacja straciła też rangę najpoważniejszej obawy.

pokaż więcej
Proszę czekać...