Lek na opieszałość fiskusa

Organy podatkowe coraz częściej nie podejmują w kontaktach z podatnikami odpowiednich działań. Podatnik może ponaglić leniwy urząd, a gdy to nie pomoże, złożyć skargę do sądu administracyjnego

Coraz częściej zdarzają się sytuacje, gdzie podatnicy muszą czekać nawet kilka miesięcy lub kilka lat na rozstrzygnięcie fiskusa. Terminy załatwienia spraw określone w przepisach Ordynacji podatkowej odbiegają od rzeczywistości. To efekt bezczynności organów podatkowych.

- Nie dotyczy to na szczęście wszystkich urzędów. Jednak pewna część organów nie radzi sobie ze sprawnością i szybkością działania. Porównując funkcjonowanie różnych kategorii urzędów, można zauważyć, że organy administracji rządowej, w tym i organy skarbowe, działają sprawniej niż organy samorządu terytorialnego - podkreśliła w rozmowie z nami dr Lidia Klat-Wertelecka z Zakładu Postępowania Administracyjnego i Sądownictwa Administracyjnego z Uniwersytetu Wrocławskiego.

Zmiany przeszkadzają

Według ekspertów Stowarzyszenia Aureus, przyczyny bezczynności organów podatkowych mogą mieć charakter zewnętrzny i wewnętrzny. Do zewnętrznych można zaliczyć częste zmiany w przepisach, brak aktów wykonawczych mających zastosowanie w danej sprawie, ale też problemy techniczne, np. związane z funkcjonowaniem urządzeń biurowych. Wewnętrzne przeszkody wpływające na nieterminowość działania organów to, poza zmianami organizacyjnymi w strukturze organu, także duża liczba spraw do rozstrzygnięcia, skomplikowany charakter spraw, problemy pracowników ze zrozumieniem przepisów dotyczących terminów oraz inne przeszkody natury socjologicznej lub psychologicznej.

Unia żąda sprawności

W europejskim prawie wspólnotowym wyraźnie akcentowany jest problem zapewnienia odpowiedniej sprawności działania administracji publicznej, bowiem dobra i skuteczna administracja to administracja sprawna. Przepisy polskie również tego wymagają.

- Formalną gwarancją sprawności działania organów podatkowych jest w Polsce zasada szybkości postępowania, sformułowana w art. 125 Ordynacji podatkowej. W myśl tej zasady organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, załatwiając niezwłocznie sprawy niewymagające zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień - tłumaczyła dr Lidia Klat-Wertelecka.

Jednocześnie dodała, że Ordynacja podatkowa określa trzy kategorie spraw: te, które powinny być załatwiane niezwłocznie; takie, które powinny być załatwiane nie później niż w ciągu jednego miesiąca, oraz sprawy, które powinny być załatwiane nie później niż w ciągu dwóch miesięcy (w postępowaniu odwoławczym - w ciągu dwóch miesięcy, a w przypadku rozprawy - nie później niż w ciągu trzech miesięcy). Wskazane terminy obowiązują organ bez względu na sposób zakończenia postępowania (wydanie decyzji merytorycznej lub decyzji o umorzeniu postępowania).

- W praktyce terminy te są realne tylko w sprawach, które nie wymagają uzgodnień i konsultacji z innymi organami - dodała nasza ekspert.

Organ jest bezczynny

Bezczynność organu podatkowego może zostać ujawniona w wielu sytuacjach, o czym świadczy bogate orzecznictwo sądowe związane z rozpatrywaniem przez sądy administracyjne skarg w tej kwestii. Przykładowo, w wyroku NSA z 22 grudnia 1998 r. (sygn. akt III SAB 77/98; niepublikowany) sąd stwierdził, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wtedy, gdy w ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji.

Według dr Klat-Werteleckiej, kontrowersyjna sytuacja może pojawić się w przypadku wystąpienia negatywnego sporu kompetencyjnego, gdy żaden z organów nie uważa się za właściwy do rozpoznania i rozstrzygnięcia danej sprawy. Brak wystąpienia organu administracji z wnioskiem o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego powoduje uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi na bezczynność tego organu (sygn. akt IV SAB 179/97; niepublikowany).

- Zarzut bezczynności można postawić organowi podatkowemu także wówczas, gdy nie przekazał on żądania strony, dotyczącego wszczęcia postępowania innemu organowi, właściwemu w sprawie. Bezczynność organu podatkowego, rozumiana jako niedopełnienie obowiązku wydania aktu lub podjęcia czynności pojawia się przy instytucji współdziałania organów administracji publicznej - wyjaśnia dr Lidia Klat-Wertelecka.

Dodaje, że bezczynność organu pojawi się niewątpliwie w takich sytuacjach, gdy przepisy określają termin obligujący organ do podjęcia działania, a organ tego działania nie podejmuje.

Jeśli organ podatkowy nie wywiąże się z obowiązku zawiadomienia strony, pozostając bezczynnym w zakresie wszelkich czynności, podatnik ma prawnie zagwarantowane środki ochrony, pozwalające zdyscyplinować organ.

Podatnik może działać

- Tym środkiem jest ponaglenie wnoszone do organu wyższego stopnia lub ministra właściwego do spraw finansów publicznych, jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby skarbowej lub dyrektora izby celnej - wyjaśniła nasza rozmówczyni.

Wskazała, że ponaglenie ma na celu zdyscyplinowanie organu do wydania decyzji administracyjnej.

- Wniesienie ponaglenia nie jest ograniczone żadnym terminem. Dlatego możliwość jego wniesienia istnieje tak długo, dopóki organ prowadzący postępowanie podatkowe nie doręczy stronie decyzji administracyjnej - podsumowuje ekspert.

Organem kompetentnym do rozpatrzenia ponaglenia jest organ wyższego stopnia nad organem pozostającym w bezczynności. Rozpatrując ponaglenie, organ wyższego stopnia, uznając je za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Jeśli jednak ponaglenie złożone np. na urząd skarbowy do izby skarbowej zostanie uznane przez dyrektora izby za nieuzasadnione, izba powinna wydać postanowienie o odmowie uwzględnienia ponaglenia. Na postanowienie odmowne służy prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Bezczynność organów podatkowych w praktyce

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.
Wzór ponaglenia


EWA MATYSZEWSKA

ewa.matyszewska@infor.pl

Infor.pl
Osoby z niepełnosprawnościami czekają na ustawę o asystencji osobistej. Co mówi pełnomocnik rządu ds. osób z niepełnosprawnościami?
17 lip 2024

Osoby z niepełnosprawnościami czekają na ustawowe uregulowanie asystencji osobistej. Łukasz Krasoń, pełnomocnik rządu ds. osób z niepełnosprawnościami, przekazał, że projekt przepisów jest już na ostatniej prostej. Upowszechnienie się asystencji osobistej pozwoliłoby sporej grupie osób z niepełnosprawnościami na bardziej aktywne życie, także pod względem zawodowym.

Średnia krajowa w 2024 roku szybko rośnie, jeszcze szybciej rosną wynagrodzenia freelancerów – w jednej grupie nawet o 50 procent, kto zarabia najwięcej
16 lip 2024

Kto poza programistami podbija stawki za zlecenia i umowy o dzieło, przebijając w tym względzie wynagrodzenia najlepiej zarabiających specjalistów na etacie? Choć zarobki freelancerów rosną szybko, to jednak nie we wszystkich kategoriach. Na dodatek pojawiło się zagrożenie oskładowania ZUS wszystkich umów, co znacznie je ograniczy.

Teraz materiały budowlane znów zaczną drożeć, skoro popyt na nie wciąż rośnie, podobnie jak koszty związane z uwolnieniem cen energii
16 lip 2024

Głównym impulsem do podwyżki cen materiałów budowlanych miało być uruchomienie programu dopłat do mieszkań – #naStart. Wiadomo już, że zostało ono przesunięte o co najmniej pół roku. Czy to oznacza, że korekta w dół  cen materiałów budowlanych jeszcze potrwa?

Kredyt mieszkaniowy o stopie 0%, 0,5%, czy 1% od 2025 roku. Dla kogo? Kredyt #naStart - nowy, skomplikowany program dopłat do rat
17 lip 2024

W dniu 16 lipca 2024 r. opublikowana została nowa wersja projektu ustawy o kredycie mieszkaniowym #naStart. Ten nowy program dopłat do kredytów mieszkaniowych ma zastąpić od przyszłego roku bezpieczne kredyty 2% i rodzinne kredyty mieszkaniowe. Większa pomoc ma być zaadresowana do wieloosobowych gospodarstw domowych, w szczególności rodzin z dziećmi. Minister Rozwoju i Technologii (autor projektu) i rząd planują, że ta ustawa wejdzie w życie z dniem 15 stycznia 2025 r. Zasady udzielania kredytu #naStart a zwłaszcza przepisy określające wysokość dopłat są niezwykle skomplikowane. Przewidziane jest m.in. kryterium dochodowe i powierzchniowe.

Program #naStart odłożony na 2025 rok, czy teraz o mieszkanie będzie łatwiej lub trudniej. Co z cenami
16 lip 2024

Deweloperzy ze spokojem przyjęli informację, iż nowy rządowy program wsparcia dla nabywców mieszkań nie ruszy w lipcu. Przesunięcie dopłat na 2025 rok w ocenie większości nie zmieni planów firm deweloperskich. A czy wpłynie na podaż mieszkań i ich ceny?

Korekta podatku naliczonego: kiedy trzeba rozliczyć fakturę korygującą
16 lip 2024

Jak należy rozliczyć faktury korygujące? Podatnik będący nabywcą zgłosił reklamację oraz otrzymał mailową odpowiedź, w której sprzedawca uznał reklamację i wskazał kwotę korekty. Wiadomości mailowe są z marca 2024 r., a korekta wpłynęła w kwietniu 2024 r. Podatnik odliczył VAT naliczony z faktury pierwotnej w marcu 2024 r. Czy korektę należy rozliczyć w marcu 2024? 

Często korzystasz z paczkomatów i automatów paczkowych, załóż rękawice przed dotknięciem urządzenia. Jakie zagrożenia dla zdrowia
16 lip 2024

Przy niektórych przyciskach i ekranach dotykowych automatów paczkowych, nazywanych popularnie paczkomatami – choć to nazwa zastrzeżona tylko dla jednej firmy – wykryto między innymi gronkowce i bakterie oportunistyczne. Te drugie mogą wywołać zakażenia przy osłabionym układzie odpornościowym oraz zatrucia pokarmowe.

Renta wdowia. Kiedy wejdzie w życie? Ministra podała termin, jest zmiana
17 lip 2024

Projekt wprowadzający rentę wdowią wróci już niedługo pod obrady Sejmu. Ministra rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk przekazała, że ma się to wydarzyć jeszcze w lipcu. Podała też termin, kiedy w związku z tym ustawa o rencie wdowiej może ostatecznie wejść w życie.

Inflacja już niestraszna firmom. Obawia się jej dwa razy mniej firm niż rok temu
16 lip 2024

W rok o połowę zmalała liczba małych i średnich firm, które boją się, że inflacja może zagrozić ich biznesom. Obecnie to zaledwie co czwarte przedsiębiorstwo. Zaskakujące są jednak branże, w których te obawy są największe. Inflacja straciła też rangę najpoważniejszej obawy.

Lewiatan: Minimalne wynagrodzenie powiązane z sytuacją gospodarczą? Przedsiębiorcy postulują wyższy wzrost wynagrodzeń w budżetówce
16 lip 2024

W 2025 r. wzrośnie wynagrodzenie minimalne, a płace w budżetówce mogą być podwyższone więcej niż wynika to ze wstępnego stanowiska rządu – komentuje rezultaty ostatniego posiedzenia Rady Dialogu Społecznego prof. Jacek Męcina, doradca zarządu Konfederacji Lewiatan.

pokaż więcej
Proszę czekać...