REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Jak jest zorganizowany system notowań ciągłych

Subskrybuj nas na Youtube

REKLAMA

System notowań ciągłych jest głównym systemem notowań na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. W tym systemie notowane są akcje najbardziej płynnych spółek, wszystkie obligacje, certyfikaty inwestycyjne, kontrakty terminowe i warranty.
Prawa poboru i prawa do akcji są również notowane w sposób ciągły, gdy akcje, do których się odnoszą, są notowane w tym systemie. W artykule przedstawiamy informacje przydatne dla inwestorów zamierzających rozpocząć samodzielne inwestycje na GPW*.
Cechą systemu notowań ciągłych jest to, że złożone przez inwestora zlecenia są przekazywane na giełdę za pośrednictwem systemu Warset. Po wprowadzeniu do sytemu transakcyjnego są realizowane na bieżąco. Podstawowym warunkiem realizacji zlecenia jest spotkanie się popytu z podażą. Warunkiem zawarcia transakcji jest oczywiście też dojście do kompromisu między kupującym a sprzedawcą co do ceny transakcji. Przy braku takiej zgodności zlecenie nie jest realizowane i oczekuje w systemie na realizację. Tego typu zlecenia czekają w arkuszu zleceń na tzw. oferty przeciwstawne.

Spotkanie się dwóch zleceń przeciwstawnych umożliwia zawarcie transakcji. Oprócz takich parametrów zlecenia, jak rodzaj (zlecenie kupna lub sprzedaży) oraz cena, kryterium decydującym o powodzeniu transakcji jest czas złożenia zlecenia. Obowiązuje tu zasada „kto pierwszy ten lepszy”.

Co to jest zlecenie przeciwstawne

Ze zleceniem przeciwstawnym mamy do czynienia wówczas, gdy inwestor zainteresowany kupnem złoży zlecenie odpowiadające oczekującemu zleceniu sprzedaży. Przykładowo, dla inwestora zainteresowanego sprzedażą akcji spółki A zleceniem przeciwstawnym będzie zlecenie kupna akcji spółki A.
UWAGA!
Z dwóch zleceń kupna z limitem o identycznej cenie jako pierwsze realizowane jest to, które zostało przekazane na giełdowy parkiet wcześniej. Identyczna zasada występuje przy sprzedaży.
Zlecenia oczekujące na realizację są wykonywane według limitu ceny, a jeśli limity ceny są takie same – według kolejności przyjęcia lub ujawnienia zlecenia.
Fixing
Fixing to pierwsza faza notowań ciągłych. Odbywa się o­n na rozpoczęcie i zakończenie sesji. Notowania ciągłe rozpoczynają się ogłoszeniem kursu otwarcia. Wcześniej zlecenia są przyjmowane w tzw. fazie przed otwarciem. W fazie tej zlecenia kupna i sprzedaży nie są realizowane na bieżąco, lecz zestawione ze sobą służą do wyznaczenia teoretycznego kursu otwarcia (przykład 1).
Przykład 1
15 minut przed rozpoczęciem notowań ciągłych teoretyczny kurs otwarcia (TKO) dla akcji wyniósł 47 zł. TKO nie oznacza, że w tej cenie zostaną zawarte transakcje. Jest to sygnał dla inwestorów, że w tym konkretnym momencie, gdyby zostały uruchomione notowania, transakcje zostałyby przeprowadzone po 47 zł. Ostatecznie kurs pierwszej transakcji wyniósł 44 zł.

Z chwilą ogłoszenia kursu otwarcia staje się o­n ceną, po której zostają zawarte transakcje giełdowe na otwarciu. Analogicznie jest w przypadku kursu zamknięcia – na podstawie zleceń złożonych w fazie przed zamknięciem określa się kurs zamknięcia, po którym zawierane są transakcje na zamknięcie sesji giełdowej.

Co to jest kurs teoretyczny

Kurs teoretyczny to taki kurs, jaki zostałby wyznaczony np. dla akcji, gdyby natychmiast zakończyć fazę zbierania zleceń w celu ustalenia kursu.
Kurs otwarcia i zamknięcia
Kurs otwarcia i zamknięcia jest określany przy zastosowaniu następujących zasad:
• maksymalizacji wolumenu obrotu,
• minimalizacji różnicy między liczbą papierów wartościowych w zleceniach sprzedaży i kupna możliwych do realizacji po określonym kursie,
• minimalizacji różnicy między kursem określanym a kursem odniesienia.

W okresie między rozpoczęciem przyjmowania zleceń maklerskich w danym dniu a początkiem notowań ciągłych, między początkiem przyjmowania zleceń na zamknięcie a określeniem kursu zamknięcia oraz w okresie równoważenia rynku, na bieżąco określany jest kurs teoretyczny.

Kurs otwarcia (lub zamknięcia) nie zawsze jest możliwy do określenia. Dzieje się tak gdy:
najwyższy limit ceny w zleceniu kupna jest niższy od najniższego limitu ceny w zleceniu sprzedaży,
występują wyłącznie zlecenia kupna lub wyłącznie zlecenia sprzedaży,
występuje brak zleceń.

W przypadku wystąpienia jednego z tych zdarzeń za kurs otwarcia przyjmuje się kurs pierwszej transakcji zawartej na danej sesji w systemie notowań ciągłych. Kurs zamknięcia to kurs ostatniej transakcji zawartej na danej sesji. Może się zdarzyć, że na sesji nie zawarto żadnej transakcji – wtedy nie określa się kursu otwarcia oraz zamknięcia.
Innym przypadkiem, gdy nie określa się kursu otwarcia (lub zamknięcia), jest sytuacja, w której występują wyłącznie zlecenia kupna niezawierające limitu ceny lub wyłącznie zlecenia sprzedaży niezawierające limitu ceny. Nie określa się tych kursów również wtedy, gdy przy określaniu kursu otwarcia (lub zamknięcia) kurs wykracza poza dopuszczalne wahania. W tych dwóch przypadkach kurs otwarcia (zamknięcia) nie jest ogłaszany i rozpoczyna się tzw. równoważenie rynku (będzie o nim dalej).

Dogrywka

Po określeniu kursu zamknięcia mogą być składane dodatkowe zlecenia kupna i sprzedaży z limitem ceny równym kursowi zamknięcia (dogrywka). Dogrywkę można przeprowadzić, jeżeli na zakończenie notowań ciągłych określono kurs transakcyjny. Dogrywka w systemie notowań ciągłych to ostatnia faza sesji. Podczas tej fazy wszystkie transakcje są zawierane po kursie zamknięcia dla danego papieru. Podczas dogrywki jest już znany kurs, po którym mogą być dokonywane transakcje. Dlatego przyjmowane w tej fazie zlecenia kupna i sprzedaży muszą zawierać limit ceny równy określonemu kursowi zamknięcia. Ponieważ kurs, po którym są zawierane transakcje, jest z góry ustalony, w fazie tej często pojawiają się duże zlecenia kupna i sprzedaży. Nawet zlecenia o dużej wartości nie wpływają bowiem na kurs papieru wartościowego.
Równoważenie rynku na otwarcie lub zakończenie notowań
Jeżeli ustalony kurs otwarcia wykracza poza ograniczenia wahań, nie jest o­n ogłaszany. Tak samo dzieje się, gdy przekroczenie limitu wahań dotyczy zamknięcia sesji. Rozpoczyna się wówczas równoważenie rynku. W trakcie równoważenia można składać dodatkowe zlecenia kupna i sprzedaży oraz anulować i modyfikować wcześniej złożone zlecenia. Dopiero z chwilą stwierdzenia, że na skutek równoważenia możliwe jest określenie kursu otwarcia (zamknięcia) mieszczącego się w ograniczeniach wahań kursów, równoważenie ulega zakończeniu i ogłaszany jest kurs otwarcia (zamknięcia). Jeżeli przewodniczący sesji uzna, że w wyniku równoważenia nie jest możliwe określenie kursu otwarcia (zamknięcia) mieszczącego się w ograniczeniach wahań kursów, może zmienić limit wahań kursów. Ma też prawo zakończyć notowanie ogłaszając nietransakcyjny kurs otwarcia (zamknięcia) równy górnemu ograniczeniu wahań kursów. Tak jest w przypadku przewagi zleceń kupna. Nietransakcyjny kurs otwarcia (zamknięcia) jest równy dolnemu ograniczeniu wahań kursów (w przypadku przewagi zleceń sprzedaży).

Jak wyznaczamy nietransakcyjny kurs otwarcia (NKO)

W przypadku gdy dzienne notowania na giełdzie są ograniczone dolnym lub górnym limitem, nietransakcyjny kurs otwarcia jest kursem wyznaczanym na poziomie jednego z tych limitów – w zależności od tego, czy przewagę na rynku ma popyt, czy też podaż.
Równoważenie rynku w trakcie notowań
Jeśli po rozpoczęciu notowań ciągłych kurs wykracza poza dopuszczalne ograniczenia wahań, zawieranie transakcji zostaje zawieszone i rozpoczyna się równoważenie rynku. Po okresie zawieszenia przewodniczący sesji może jednak wznowić notowania ciągłe z jednoczesnym odrzuceniem zlecenia, które wywołało zawieszenie albo wznowić notowania ciągłe z jednoczesnym przyjęciem zlecenia, które wywołało zawieszenie oraz zmienić ograniczenia wahań kursów. Jeżeli przewodniczący podjął decyzję o rozpoczęciu równoważenia rynku, można składać dodatkowe zlecenia kupna i sprzedaży oraz anulować i modyfikować wcześniej złożone zlecenia. Z chwilą stwierdzenia, że na skutek równoważenia możliwe jest określenie kursu mieszczącego się w ograniczeniach wahań kursów, równoważenie ulega zakończeniu i ogłaszany jest kurs, po którym zostają zawarte transakcje na podstawie złożonych zleceń.
Jeżeli przewodniczący sesji uzna, że w wyniku równoważenia nie jest możliwe określenie kursu mieszczącego się w ograniczeniach wahań kursów, może: zmienić ograniczenia wahań kursów, zakończyć notowanie ogłaszając nietransakcyjny kurs zamknięcia równy górnemu ograniczeniu wahań kursów (w przypadku przewagi zleceń kupna) bądź równy dolnemu ograniczeniu wahań kursów (w przypadku przewagi zleceń sprzedaży).

W sytuacji gdy w wyniku równoważenia powstanie rynek zleceń rozbieżnych, przewodniczący sesji może:
• przedłużyć równoważenie,
• zakończyć równoważenie z jednoczesnym wznowieniem notowań ciągłych,
• zakończyć notowanie (w przypadku równoważenia na zamknięciu).

Przykład 2
Spółka X popisała 19 kwietnia kontrakt o wartości 89 mln zł. W poprzednim roku przychody spółki X wyniosły 20 mln zł. Nowy kontrakt wywołał euforię wśród inwestorów. Następnego dnia notowania wzrosły o maksymalny dopuszczalny poziom. Przewaga popytu była tak duża, że zawieszono notowania tej spółki i rozpoczęto równoważenie rynku. Po zakończeniu równoważenia zniesiono ograniczenia wahań notowań giełdowych. Ostatecznie kurs akcji spółki X wzrósł tego dnia o 120%.

Przykład 3
Na otwarcie notowań ciągłych arkusz zleceń spółki X wyglądał następująco:
• najwyższy limit w zleceniu kupna wynosił 10 zł,
• najniższy limit w zleceniu sprzedaży wynosił 12 zł.
Powstał rynek zleceń rozbieżnych.

Kiedy występuje rynek zleceń rozbieżnych

Rynek zleceń rozbieżnych to sytuacja, gdy najwyższy limit ceny w zleceniu kupna jest niższy od najniższego limitu ceny w zleceniu sprzedaży lub gdy występują wyłącznie zlecenia kupna albo wyłącznie zlecenia sprzedaży bądź występuje brak zleceń.

Tomasz Król
specjalista w zakresie finansów, współpracownik redakcji

* Artykuł opracowano na podstawie materiałów informacyjnych GPW dostępnych na www.gpw.com.pl.

Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Infor.pl
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Dobroczynność, dzięki której zapłacisz niższy podatek. Sprawdź, jak to zrobić!

Angażujesz się w działania filantropijne? Wspierasz darowiznami fundacje i stowarzyszenia? Choć robisz to bezinteresownie, możesz na tym zyskać nie tylko w wymiarze społeczno-emocjonalnym. Darowiznę możesz odliczyć od dochodu przed opodatkowaniem podatku. Pamiętaj jednak, że to nie jest to samo co przekazanie 1,5% podatku.

Po co raz na 7 lat przepuszczać osoby niepełnosprawne ze stałym orzeczeniem przez specjalistów w WZON?

Tak pyta nasza czytelniczka. I argumentuje „Skoro niektóre osoby niepełnosprawne mają orzeczenia na stałe z MZON lub ZUS, bo ich schorzenia nie rokują poprawy, to po co zasadnym jest "przepuszczanie" ich co 7 lat przez "specjalistów" WZON? Moim zdaniem chyba tylko po to, by tysiące osób oceniających miały nadal zapewnioną pracę. Może i ona niewdzięczna, ale chyba nie aż taka zła, skoro są chętni...

Szymon Hołownia – partia, program, wiek, zawód, wykształcenie [Kandydat na Prezydenta RP 2025]

Szymon Hołownia – do jakiej partii należy kandydat na Prezydenta RP w 2025 r.? Jaki program wyborczy ma Szymon Hołownia? Przedstawiamy wiek, zawód, wykształcenie kandydata na Prezydenta RP oraz listę wszystkich kandydatów i najnowszy sondaż.

Sławomir Mentzen – partia, program, wiek, zawód, wykształcenie [Kandydat na Prezydenta RP 2025]

Sławomir Mentzen – do której partii należy kandydat na Prezydenta RP? Przedstawiamy program wyborczy Sławomira Mentzena, wiek, zawód oraz wykształcenie. Sprawdź listę wszystkich kandydatów na Prezydenta RP w 2025 r. Kto prowadzi w najnowszym sondażu prezydenckim?

REKLAMA

Czy można butelkować wodę wodociągową? Sąd administracyjny stawia sprawę jasno

Zdaniem sądu woda wodociągowa nie spełnia wymagań, by trafić do butelek. Tylko naturalne wody mineralne i źródlane gwarantują czystość i bezpieczeństwo, co ma kluczowe znaczenie dla zdrowia konsumentów. Co zatem wybierać? Woda butelkowana to synonim najwyższej jakości – sprawdź, dlaczego!

Urlop wypoczynkowy 2025 i 2026 [dla pracownika poniżej i powyżej 18 roku życia, w wieku emerytalnym, osób niepełnosprawnych]

Jednym z praw przysługujących pracownikom jest prawo do urlopu wypoczynkowego. Urlop jest udzielany w wymiarze zależnym od stażu pracy pracownika i – w pewnym sensie – jego wykształcenia. Wpływ na wymiar urlopu może mieć także wiek pracownika i niepełnosprawność.

Środki zaskarżenia w sprawach o dostęp do informacji publicznej

Organy odwoławcze i sądy, do których trafiają sporne sprawy, chętniej wykorzystują pojęcie „nadużywania” prawa do informacji, chociaż nie wynika ono z żadnego przepisu prawa, a stanowi zagrożenie dla prawa do informacji.

Jest projekt w sprawie ustanowienia całorocznego czasu letniego

Czy to koniec zmiany czasu w Polsce? Posłowie PSL-TD złożyli w Sejmie projekt nowelizacji ustawy o czasie urzędowym na terenie Polski. Czasem obowiązującym cały rok miałby być czas letni.

REKLAMA

Najsłynniejsze parki narodowe świata - gdzie się znajdują. Test wiedzy
Gdzie jest Park Yellowstone? A Serengeti? Gdzie znajdziemy Park Narodowy Timanfaya? A Fiordland? Sprawdź swoją geograficzną wiedzę w quizie.
Faktury z warsztatu na czas? Nowoczesne podejście do współpracy księgowego z klientem z branży motoryzacyjnej

Branża usług motoryzacyjnych – a w szczególności warsztaty samochodowe – należy do grupy działalności, których ewidencja księgowa bywa szczególnie wymagająca. Różnorodność usług, częste zakupy części, usługi zewnętrzne, obrót gotówkowy, sprzedaż na rzecz osób fizycznych i firm – to wszystko generuje wiele dokumentów, których brak potrafi skutecznie utrudnić prawidłowe rozliczenie podatkowe.

REKLAMA