REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Umowy cywilnoprawne - jaki zakres kontroli PIP?

Subskrybuj nas na Youtube

REKLAMA

Kontroli Państwowej Inspekcji Pracy podlegają umowy cywilnoprawne (zwłaszcza umowy zlecenia i o dzieło). Inspektor pracy może sprawdzić, czy łączący strony stosunek prawny, wbrew zawartej umowie, nie nosi cech stosunku pracy.
Zatrudnienie w warunkach określonych w Kodeksie pracy dla umowy o pracę jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków właściwych dla stosunku pracy jest niedopuszczalne i może zostać zakwestionowane przez inspektora pracy w trakcie kontroli. t
Warunki uznania umowy za umowę o pracę
Inspektorzy pracy sprawdzają umowy cywilnoprawne analizując, czy osoba świadcząca pracę na podstawie takiej umowy zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz zatrudniającego podmiotu i pod jego kierownictwem oraz w wyznaczonym przez niego miejscu i czasie, a także czy w zamian za świadczenie pracy podmiot zatrudniający zobowiązuje się do zatrudniania danej osoby za wynagrodzeniem. Jeżeli powyższe warunki zostały spełnione, strony łączy faktycznie stosunek pracy, mimo że umowa między nimi została nazwana inaczej.
Dopuszczalność zawarcia umowy cywilnoprawnej
Zatrudniając osobę na podstawie umowy zlecenia warto sobie zadać przede wszystkim następujące pytania:
• czy zleceniobiorca (będący osobą fizyczną) jest zobowiązany wykonywać pracę osobiście (nie może samodzielnie powierzyć wykonywania zadań innej osobie),
• czy zleceniobiorca jest zobowiązany przychodzić do zakładu pracy (innego miejsca) w wyznaczonych godzinach, czy musi podpisywać listę obecności,
• czy zleceniobiorca jest zobowiązany na bieżąco wykonywać czynności określane przez zleceniodawcę,
• czy sposób realizacji zadań został przez zleceniodawcę ściśle określony.
Jeżeli odpowiedź na powyższe pytania jest pozytywna, występuje duże prawdopodobieństwo, że zarówno inspektor pracy, jak i sąd pracy uznają, że umowa cywilnoprawna ma charakter jedynie pozorny, a w istocie doszło do nawiązania stosunku pracy.
Przykład
W sklepie „Metalex” rozwiązano umowy o pracę z osobami zatrudnionymi na stanowisku sprzedawcy i zawarto z nimi umowy zlecenia na „sprzedaż towarów metalowych”. W trakcie kontroli inspektor pracy stwierdził, że zleceniobiorcy są zobowiązani przychodzić do sklepu zgodnie z grafikiem opracowywanym przez właściciela. Każdy z nich jest zobowiązany podpisywać listę obecności. W umowie zobowiązali się do „osobistego wykonywania zadań i niewpuszczania na zaplecze sklepu osób postronnych”. Właściciel sklepu w ciągu dnia zwykle powierzał wybranym przez siebie zleceniobiorcom takie zadania, jak np. sprzątanie, układanie towarów na półkach, przyjmowanie towaru. W wyniku kontroli inspektor pracy uznał, że umowy zlecenia mają charakter pozorny, a w istocie doszło do nawiązania stosunku pracy. Dlatego skierował do sądu pracy pozew o ustalenie istnienia stosunku pracy. Ponadto pracodawca został ukarany.


 

REKLAMA

Podobne pytania, jak zaproponowane wyżej w stosunku do umowy zlecenia, warto zadać sobie zawierając umowę o dzieło. O ile jednak umowa zlecenia zobowiązuje do starannego działania i wystarczy w niej określić rodzaj wykonywanych czynności (np. reprezentowanie firmy przed określonymi urzędami), o tyle w umowie o dzieło określony musi być końcowy i sprawdzalny, oczekiwany przez zamawiającego rezultat (np. wykonanie mebli do biura, dokonanie remontu szatni itp.). Decyzja o sposobie wykonania dzieła powinna być pozostawiona przyjmującemu zamówienie – byleby dzieło miało cechy określone w umowie. Przyjmujący zamówienie nie może być związany poleceniami zamawiającego, gdyż nie istnieje między nimi stosunek podporządkowania – w odróżnieniu umowy o pracę.
Umowy cywilnoprawne z własnymi pracownikami
Zdarza się, że pracodawcy zawierają ze swoimi pracownikami dodatkowe umowy cywilnoprawne (oprócz umowy o pracę) na wykonywanie prac tego samego rodzaju, jakie wykonywane są w ramach stosunku pracy. Ma to na celu m.in. uniknięcie wypłacania pracownikom dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych. Działania takie są jednak niedopuszczalne i mogą być przyczyną ukarania pracodawcy podczas kontroli PIP.
W razie wątpliwości
Zdarzają się przypadki, że umowa wykazuje wspólne cechy dla umowy o pracę i umowy prawa cywilnego z jednakowym ich nasileniem. O jej rodzaju decyduje wtedy zgodny zamiar stron i cel umowy.


 

Przykład
W trakcie kontroli inspektor pracy stwierdził, że w przedsiębiorstwie „Digit” zatrudniono na podstawie umowy zlecenia Jana K. jako przedstawiciela handlowego. W zasadzie był o­n zobowiązany do osobistego świadczenia pracy, ale niekiedy zdarzało się, że towar rozwoził do sklepów jego syn – przeciw czemu zleceniodawca nie oponował. Jan K. nie miał ściśle wyznaczonych godzin pracy, ale był zobowiązany codziennie odwiedzać wyznaczone sklepy. W firmie obowiązywała procedura dotycząca postępowania z klientem, do której przestrzegania był zobowiązany Jan K. Wysokość jego wynagrodzenia ustalano na podstawie wyników sprzedaży. Przesłuchany przez inspektora Jan K. oświadczył, że nie jest zainteresowany umową o pracę, gdyż dodatkowo prowadzi mały zakład ślusarski i forma umowy zlecenia jest dla niego dogodna. W rezultacie kontroli inspektor pracy nie dopatrzył się nieprawidłowości w zakresie zawartej z Janem K. umowy.
Gdy umowę zawarto nieprawidłowo
Jeżeli w trakcie kontroli inspektor pracy ustali, że w danym przedsiębiorstwie (instytucji) zawierane są umowy cywilnoprawne, chociaż faktycznie należałoby zastosować umowy o pracę, może użyć różnego rodzaju środków prawnych.


 

Ważne
Inspektor nie wydaje orzeczenia o stwierdzeniu istnienia stosunku pracy, gdyż jego wydanie należy do kompetencji sądu pracy.
Zwykle w rezultacie stwierdzenia nieprawidłowości inspektor pracy kieruje do kontrolowanego podmiotu wystąpienie, w którym wskazuje na konieczność zastąpienia umów cywilnoprawnych umowami o pracę. Wystąpienie nie jest decyzją administracyjną, dlatego nie podlega przymusowemu wykonaniu w formie egzekucji administracyjnej. Pracodawca jest jednak zobowiązany w terminie wskazanym w wystąpieniu poinformować inspektora pracy o terminie i sposobie wykonania ujętych w nim wniosków.


 

Zagrożenie
Zawieranie umów cywilnoprawnych w warunkach, w których powinna być zawarta umowa o pracę, jest wykroczeniem.
Inspektor pracy może z tego tytułu ukarać pracodawcę mandatem karnym (do wysokości 1000 zł) lub skierować wniosek o ukaranie do sądu grodzkiego.
Rezultatem kontroli inspektora pracy może być także skierowanie przez niego i do sądu pracy powództwa przeciwko pracodawcy na rzecz pracownika o ustalenie istnienia stosunku pracy. W takim przypadku inspektor występuje w postępowaniu przed sądem pracy po stronie pracownika – reprezentując jego interesy. W praktyce inspektorzy z uprawnienia do wniesienia powództwa korzystają dość rzadko i ma to miejsce w przypadku stwierdzenia szczególnie rażących naruszeń. W razie potrzeby inspektorzy pracy informują jednak pracowników o zasadach sporządzania i kierowania powództwa przeciwko pracodawcy.
Dokumenty podlegające kontroli
Prowadząc kontrolę w zakresie zatrudniania osób na podstawie umów cywilnoprawnych inspektor pracy może zażądać od pracodawcy okazania wszystkich niezbędnych dokumentów dotyczących danej osoby. W szczególności będzie to zawarta z pracownikiem na piśmie umowa. Ponadto sprawdzeniu mogą podlegać takie dokumenty, jak np. różnego rodzaju regulaminy stosowane w zakładzie, zakresy czynności, dokumenty dotyczące czasu pracy (grafiki, karty wejść i wyjść itd.). Inspektor może również przesłuchać zarówno osobę zatrudniającą, jak i osoby zatrudniane.


 

Dalszy ciąg materiału pod wideo
Podstawa prawna:
• art. 22 i art. 281 pkt 1 Kodeksu pracy,
• art. 631 i art. 462 Kodeksu postępowania cywilnego,
• art. 627–646 oraz art. 734–751 Kodeksu cywilnego.
• art. 8 ust. 1 pkt 11a, art. 9 pkt 5, art. 21 pkt 2 i art. 21d ustawy z 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (DzU z 2001 r. nr 124, poz. 1362 ze zm.)
• art. 17 § 2, art. 95 § 3, art. 96 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.


 

Rafał Janicki




 

Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

REKLAMA

Prawo
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Po co raz na 7 lat przepuszczać osoby niepełnosprawne ze stałym orzeczeniem przez specjalistów w WZON?

Tak pyta nasza czytelniczka. I argumentuje „Skoro niektóre osoby niepełnosprawne mają orzeczenia na stałe z MZON lub ZUS, bo ich schorzenia nie rokują poprawy, to po co zasadnym jest "przepuszczanie" ich co 7 lat przez "specjalistów" WZON? Moim zdaniem chyba tylko po to, by tysiące osób oceniających miały nadal zapewnioną pracę. Może i ona niewdzięczna, ale chyba nie aż taka zła, skoro są chętni...

Szymon Hołownia – partia, program, wiek, zawód, wykształcenie [Kandydat na Prezydenta RP 2025]

Szymon Hołownia – do jakiej partii należy kandydat na Prezydenta RP w 2025 r.? Jaki program wyborczy ma Szymon Hołownia? Przedstawiamy wiek, zawód, wykształcenie kandydata na Prezydenta RP oraz listę wszystkich kandydatów i najnowszy sondaż.

Sławomir Mentzen – partia, program, wiek, zawód, wykształcenie [Kandydat na Prezydenta RP 2025]

Sławomir Mentzen – do której partii należy kandydat na Prezydenta RP? Przedstawiamy program wyborczy Sławomira Mentzena, wiek, zawód oraz wykształcenie. Sprawdź listę wszystkich kandydatów na Prezydenta RP w 2025 r. Kto prowadzi w najnowszym sondażu prezydenckim?

Czy można butelkować wodę wodociągową? Sąd administracyjny stawia sprawę jasno

Zdaniem sądu woda wodociągowa nie spełnia wymagań, by trafić do butelek. Tylko naturalne wody mineralne i źródlane gwarantują czystość i bezpieczeństwo, co ma kluczowe znaczenie dla zdrowia konsumentów. Co zatem wybierać? Woda butelkowana to synonim najwyższej jakości – sprawdź, dlaczego!

REKLAMA

Środki zaskarżenia w sprawach o dostęp do informacji publicznej

Organy odwoławcze i sądy, do których trafiają sporne sprawy, chętniej wykorzystują pojęcie „nadużywania” prawa do informacji, chociaż nie wynika ono z żadnego przepisu prawa, a stanowi zagrożenie dla prawa do informacji.

Jest projekt w sprawie ustanowienia całorocznego czasu letniego

Czy to koniec zmiany czasu w Polsce? Posłowie PSL-TD złożyli w Sejmie projekt nowelizacji ustawy o czasie urzędowym na terenie Polski. Czasem obowiązującym cały rok miałby być czas letni.

660 tys. rolników w tarapatach: Muszą udowodnić, że są aktywnymi gospodarzami

Nowe regulacje dotyczące wprowadzenia kryterium „aktywnego rolnika” budzą obawy wśród polskich rolników. Zmiana ma na celu skierowanie wsparcia do osób rzeczywiście zajmujących się produkcją rolną, jednak może dotknąć aż 660 tysięcy gospodarzy, którzy będą musieli udowodnić swoją aktywność zawodową. Ministerstwo Rolnictwa zapewnia, że procedura weryfikacji będzie uproszczona, ale rolnicy obawiają się dodatkowych trudności i wykluczenia z systemu dopłat. Jakie będą skutki tej reformy?

Rafał Trzaskowski – partia, program, wiek, zawód, wykształcenie [Kandydat na Prezydenta RP 2025]

Rafał Trzaskowski – do której partii należy? Przedstawiamy program wyborczy kandydata na Prezydenta RP w 2025 roku, wiek, zawód oraz wykształcenie. Sprawdź pełną listę kandydatów w wyborach 2025 r. i wyniki najnowszego sondażu.

REKLAMA

Karol Nawrocki – partia, program, wiek, zawód, wykształcenie [Kandydat na Prezydenta RP 2025]

Karol Nawrocki - jaka partia popiera kandydata na Prezydenta RP? Przedstawiamy program wyborczy Karola Nawrockiego, wiek, zawód oraz wykształcenie. Sprawdź listę wszystkich kandydatów w wyborach 2025 r. Jakie są wyniki najnowszego sondażu prezydenckiego?

Tylko 61 punktów. Dla WZON osoba niewidoma całkiem samodzielna. Świadczenie wspierające od 78 punktów. A świadczenie pielęgnacyjne? Stopień znaczny niepełnosprawności

Redakcja otrzymała list od czytelniczki, która jako niewidoma osoba niepełnosprawna otrzymała 61 punkty w WZON. Punkty oceniają jej niesamodzielność. Dla 100 punktów poziomu potrzeby wsparcia mamy całkowitą niesamodzielność. 61 punktów to osoba całkiem nieźle sobie radząca sama. A więc niezasługująca na świadczenie wspierające (w 2025 r. maksymalnie wynosi powyżej 4100 zł). Żeby dostać niewielką wartość tego świadczenia (713 zł) nasza czytelniczka musiałaby mieć 78 punktów (w 2025 r.). Oznacza to, że osoba niewidoma jest dramatycznie poza system świadczenia wspierającego. No bo może chodzić, ma sprawne ręce.

REKLAMA