Niepełnosprawni

To dwa podstawowe pytania nurtujące osoby niepełnosprawne - czy nowy system będzie oparty o sprawdzenie rzeczywistej samodzielności osoby niepełnosprawnej (oznacza to niskie świadczenia dla osoby niewidomej czy sparaliżowanej od pasa w dół - osoby te są wysoko samodzielne według osób przyznających świadczenie wspierające). No i co się stanie ze stopniami niepełnosprawności (lekki, umiarkowany, znaczny)? Na dziś nie znamy odpowiedzi na nie.

10 czerwca 2026 r. PFRON na nowo otworzył wypożyczalnię sprzętu dla osób z niepełnosprawnością. To jest otwarcie w procesie zamykania wypożyczalni. Brzmi dziwnie, ale założenie jest takie, że osoby z niepełnosprawnością wypożyczą sprzęt z likwidowanej wypożyczalni, dzięki czemu urządzenia nie będą już zalegały w magazynach i generowały kosztów przechowywania. Jednocześnie do końca 2027 r. Sejm ma uchwalić przepisy pozwalające na przejęcie na własność od 3000 do około 5000 jednostek sprzętu i oprogramowania przez osoby z niepełnosprawnością, które wypożyczą go po 10 czerwca (deklarowana przez PFRON wartość to 4000 jednostek z marginesem +/- 20%). Z podobnych zasad skorzystają także osoby, które wypożyczyły sprzęt przed 2025 r. – zamiast go zwracać będą mogły aneksować umowy do końca 2028 r. i w tym okresie przejąć go na własność.

Jednym z ważnych elementów orzeczenia są wskazania zawarte w poszczególnych punktach. Co one oznaczają dla osób z niepełnosprawnościami? O jakie wsparcie można ubiegać się, mając odpowiednie wskazanie w orzeczeniu? Oto aktualne zasady, przykładowe kwoty na 2026 rok oraz odpowiedzi na najważniejsze pytania.

Do tej pory podstawą skierowania - przez lekarzy ZUS osoby niepełnosprawnej, niezdolnej do samodzielnej egzystencji albo pracy - na dodatkowe badania albo obserwację w szpitalu było rozporządzenie (np. Ministra Polityki Społecznej w sprawie orzekania o niezdolności do pracy). Jeżeli wnioskujący o rentę nie pojawił się na badania w szpitalu, to ZUS nie przyznawał świadczeń. Tak poważna sankcja nie powinna być wprowadzana rozporządzeniem. Dlatego od 1 stycznia 2027 r. będzie to regulowała ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. W tej chwili sankcja zawieszenia postępowania po odmowie pójścia na obserwację i badania ma rangę ustawową - sąd nie podważy sankcji powołując się na Konstytucję i argument, że takich rzeczy nie może wprowadzać rozporządzenie.

Do połowy kwietnia 2026 r. około 310 000 - 320 000 osób niepełnosprawnych w wieku 75+ otrzymało od WZON decyzje o poziomie potrzeby wsparcia w świadczeniu wspierającym. To duża liczba (na pewno za duża dla budżetu). Dla porównania, liczba wszystkich decyzji WZON (od początku wprowadzenia świadczenia wspierającego) wyniosła około 690 000. Czyli około 45% decyzji wydano dla osób niepełnosprawnych 75+. Przedstawiony w artykule pomysł nowego dodatku dla osób niepełnosprawnych jest odpowiedzią na to zdominowanie świadczenia wspierającego przez starsze osoby. Pomysł jest taki: "Przestać przyznawać świadczenie wspierające dla osób niepełnosprawnych w wieku 75+, a zamiast tego wypłacać im specjalny dodatek podobny do dodatku pielęgnacyjnego". Dla budżetu genialne rozwiązanie problemu rosnącej liczby beneficjentów świadczenia wspierającego. No bo dodatek pielęgnacyjny to dziś tylko 366,68 zł miesięcznie, a świadczenie wspierające w najwyższej wysokości wynosi 4353 zł. Nawet jeżeli nowy dodatek (zastępujący świadczenie wspierające) będzie znacznie wyższy niż 366, 68 zł (np. 1000 zł), to dla budżetu powstanie ogromna oszczędność (3353 zł każdego miesiąca z jednego świadczenia wspierającego za 95 - 100 punktów). Dla osób niepełnosprawnych w wieku 75+, to jest równie duża strata.

Stale widzę skargi rodziców, których dzieci straciły pkt 7 w PZON - oznacza to utratę cennego świadczenia pielęgnacyjnego. Rodzice są oburzeni procedurą stosowaną przez PZON wobec ich niepełnosprawnych dzieci. Niestety wynika to z przepisów (choć trzeba przyznać wyjątkowo restrykcyjnie interpretowanych w PZON). Dla otrzymania świadczenia dziecko w relacji do otoczenia musi spełnić wymogi tej oto definicji: "Całkowita zależność osoby od otoczenia, polegająca na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych". Jeżeli dziecko wykonuje choć część tych czynności samodzielnie (np. myje sobie zęby, wiąże buty, ubiera się, utrzymuje kontakty z rówieśnikami), to PZON odbiera pkt 7 w orzeczeniu o niepełnosprawności. Orzeczenie potwierdza niepełnosprawność, ale nie wynika z niego niesamodzielność. A bez tego nie ma cennego dla rodziców dziecka świadczenia pielęgnacyjnego (3386 zł miesięcznie w 2026 r.)

Jedna decyzja urzędowa otwiera drzwi do potężnego pakietu wsparcia finansowego i cennych ulg. Osoby posiadające orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności mogą wyciągnąć z budżetu państwa realną pomoc. Środki z MOPS, PCPR oraz ulgi podatkowe pozwalają zaoszczędzić tysiące złotych rocznie. Prześwietlamy aktualne przepisy i sprawdzamy, jakie nowe kwoty zasiłków, dofinansowań oraz usług opiekuńczych czekają na pacjentów.

To, że 200 000 osób niepełnosprawnych dostało decyzję o punktach we WZON, nie ma znaczenia. Bo większa część z nich wylądowała poniżej 70 punktów, co wyklucza pójście z WZON do ZUS i złożenie wniosku o świadczenie wspierające. Na 10 czerwca 2026 r. decyzje WZON o punktach otrzymało m.in.: 15 062 osób (stopień lekki), 195 120 osób (stopień umiarkowany), 489 919 osób (stopień znaczny). Tak wygląda podział osób, które: 1) od 1 stycznia 2024 r. stanęły przed komisją WZON oraz 2) otrzymały decyzję ustalającą liczbę punktów w skali 0–100 (poziom potrzeby wsparcia). Zaskakuje liczba prawie 200 000 osób ze stopniem umiarkowanym, które udały się do WZON, a dla których świadczenie wspierające nie jest (z definicji) przeznaczone. Zakładam, że większość z tych osób ma decyzje poniżej 70 punktów i świadczenia z ZUS nie otrzymała (nawet nie składali wniosków). W artykule pokazuję (od strony prawnej), dlaczego tak się stało.

Osoby niepełnosprawne wskazują na konieczność nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych. W art. 16 tej ustawy miałby się pojawić przepis mówiący, że zasiłek pielęgnacyjny ma wartość dodatku pielęgnacyjnego. Chodzi tu o bieżącą wartość dodatku pielęgnacyjnego. Taka konstrukcja przepisów oznacza coroczną waloryzację i podwyżkę zasiłku pielęgnacyjnego.

Samo posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności to dopiero początek drogi do gigantycznych oszczędności. Od 1 stycznia system otworzył się na tysiące nowych uprawnionych, obniżając wymagany próg w WZON do 70 punktów. Dodatkowo po marcowej waloryzacji stawki świadczenia wspierającego poszły w górę i wynoszą nawet do 4 353 zł miesięcznie całkowicie bez podatku. Przedstawiamy kompletny, aktualny wykaz ulg podatkowych, zniżek transportowych oraz dodatków z ZUS.

Dla osób niepełnosprawnych obecna sytuacja to dyskryminacja. Polega na tym, że nie ma nie tylko podwyżki zasiłków dla stopnia umiarkowanego niepełnosprawności, ale i takich świadczeń jak dopłaty PFRON do zakupu samochodu (jest pomoc przy doposażeniu samochodów dla stopnia umiarkowanego, dopłaty do kupna tylko dla stopnia znacznego). Zmniejsza się znaczenie świadczeń dla osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Np. zasiłek pielęgnacyjny z MOPS nie będzie waloryzowany aż do 2028 r. (według odpowiedzi na interpelacje złożone w Sejmie).

Osoby niepełnosprawne stale sygnalizują nieprawidłowości w komisjach przyznających punkty dla świadczenia wspierającego. Przykład w artykule jest szczególny - dotyczy osoby niepełnosprawnej, której stan zdrowia pogorszył się w ciągu dwóch lat. Dwa lata temu osoba niepełnosprawna poruszała się o kulach. I dostała wyższą ocenę niepełnosprawności niż dziś, gdy jest całkowicie bezwładna w nogach i rękach. A przecież powinno być odwrotnie.

Problemem polskiego systemu pomocy osobom niepełnosprawnych jest weryfikacja zapisów orzeczeń o niepełnosprawności przez MOPS (w ramach m.in. wywiadu środowiskowego i przy pomocy ankiet). Teoretycznie MOPS tylko "uzupełnia" i "konkretyzuje" oceny medyczne lekarzy. W praktyce jednak jest to podważanie tak ważnego dokumentu jak orzeczenie o niepełnosprawności. MOPS nie kieruje się żadną wiedzą medyczną tylko ustaleniami faktycznymi. Jeżeli np. staruszek potrafi przejść samodzielnie z sypialni do łazienki albo zalać wrzątkiem herbatę, to pracownik MOPS często twierdzi, że osoba niepełnosprawna wcale nie wymaga całodobowej opieki. Pomimo, że taki wniosek wynika z treści orzeczenia o niepełnosprawności.

Źródłem straty dla osób niepełnosprawnych jest zaprzestanie wypłaty przez ZUS wyrównań za okres rozpatrywania przez WZON wniosków dających finalnie świadczenie wspierające. Świadczenie wspierające wymaga "przejścia" dokumentów przez dwie instytucje - WZON, a następnie ZUS. W 2024 r. i 2025 r. prawo przyjmowało, że za okres "parkowania" dokumentów we WZON należy się równowartość świadczenia wspierającego. Miało to zachęcić osoby niepełnosprawne i ich opiekunów do przejścia z "systemu świadczeń pielęgnacyjnych" na nowy typ świadczenia. Decyzje WZON o punktach otrzymało już przeszło 800 000 osób. I ZUS zakończył okres "promocji" w świadczeniu wspierającym - nie jest ono wypłacane za okres od dnia złożenia wniosku, a od dnia określonego w decyzji przez WZON, który w praktyce odpowiada dacie badania sprawności osoby niepełnosprawnej.

Kto ma prawo do karty parkingowej? Co daje taki dokument i kto go wydaje? Czy w 2026 i 2027 roku osoby z niepełnosprawnością mogą spodziewać się zmian? Odpowiadamy na często zadawane pytania.

ZUS ma za mało lekarzy orzeczników. Sposobem odciążenia lekarzy jest wprowadzenie do pracy przy komisjach orzeczniczych asystentów medycznych. Co mają robić? Przejąć od lekarzy wszystkie czynności techniczne przy wydawaniu orzeczenia dla np. osoby niepełnosprawnej. Ponieważ mogą asystować przy osobistych czynnościach medycznych osoba badana może się nie zgodzić na asystenta.

„Zamierzam ubiegać się o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Ile czasu jest ważne wydane przez lekarza zaświadczenie? Jak wygląda procedura” – pyta Czytelniczka.

Na czym polega to upokorzenie? Do mieszkania osoby niepełnosprawnej przychodzi komisja z WZON. Chodzi o świadczenie wspierające. Nawet 4353 zł miesięcznie. Osoba niewidoma będzie sprawdzana co do samodzielności w swoim mieszkaniu (określenie poziomu potrzeby wsparcia). Doskonale wie jak otworzyć drzwi (mieszka w tym mieszkaniu od urodzenia - 45 lat). Ale specjalnie nie wykonuje płynnie tej czynności. Wie, że jeżeli ją wykona to komisja natychmiast to wykorzysta do przyznania jej mniejszej liczby punktów.

Fora internetowe osób niepełnosprawnych zalane są informacjami o zaprzestaniu w 2026 r. (w porównaniu do lat poprzednich) przez ZUS wypłaty wyrównań w świadczeniu wspierającym. Większa część osób wiąże to z nowelizacją przepisów. Nie było takiej na 2026 r. ZUS powołuje się na art. 5 jednej ustawy wprowadzony pod koniec 2024 r. Można w drodze wykładni systemowej wyprowadzić z niego podstawę do blokady wyrównań przez ZUS. Ale jednocześnie ZUS ignoruje art. 26 ust. 2 innej ustawy, który nakazuje wprost (bez wykładni systemowej) wypłatę tych pieniędzy. Wysokość zależy od tego ile miesięcy upłynęło między datą złożenia wniosku (od tej daty liczy się wyrównanie) a datą przyznania punktów przez WZON (jest podana w decyzji WZON - przykład na skanie dokumentu poniżej). Np. dla 6 miesięcy wyrównania wynoszą 4 752 zł (6 miesięcy × 792 zł świadczenia wspierającego za 70 punktów), 7 128 zł (6 miesięcy × 1 188 zł), 9 498 zł (6 miesięcy × 1 583 zł), 14 250 zł (6 miesięcy × 2 375 zł), 21 372 zł (6 miesięcy × 3 562 zł), 26 118 zł (6 miesięcy × 4 353 zł). Tyle byłoby pieniędzy za 6 miesięcy rozpatrywania wniosku, gdyby ZUS nie zablokował tych pieniędzy w 2026 r.

System wdrażania reformy wszedł w decydującą fazę. Od teraz osoby, które w decyzji WZON uzyskały od 70 do 77 punktów, mogą oficjalnie składać wnioski o przyznanie świadczenia wspierającego. To kluczowa zmiana, ponieważ do tej pory tak niska punktacja nie dawała prawa do wypłat, chyba że spełnione były wyjątkowe warunki dotyczące dawnych zasiłków opiekuńczych. Ile pieniędzy wpłynie na konto?

Mianem komfortki określa się pomieszczenie dla osób dorosłych ze szczególnymi potrzebami w którym znajduje się przewijak/leżanka. Taka odpowiednio wyposażona przestrzeń powinna się znajdować obowiązkowo w niektórych nowobudowanych budynkach mając na względzie funkcje tych miejsc. Jak sytuacja wygląda obecnie?

Od 1 stycznia 2027 r. nowy art. 85i reguluje zasady nieodpłatnego dostępu ZUS do dokumentacji medycznej podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych. Jest to ważne w połączeniu z e-wizytami, które wchodzą do praktyki ZUS w 2027 r. ZUS bowiem już za pół roku będzie mógł przy obecności pacjenta online (kamerka internetowa) przeprowadzić jego badanie na potrzeby wydania orzeczenia i sam uzupełnić dokumentację zwracając się do naszego szpitala albo przychodni (także do lekarza prowadzącego indywidualną praktykę).

Okazuje się, że chorzy na łuszczycę mogą otrzymać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Choruje na nią ogromna liczba Polaków. Informacja ta może przyczynić się do ułatwienia im życia na wielu płaszczyznach. Jak uzyskać orzeczenie i jak wrócić do normalnego życia? Opowiada Łukasz Matusik, chory na łuszczycę od 20 lat aktywista i wolontariusz.

O ile wyrok utrzyma się w II instancji. Bo WZON (Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności) na pewno będzie apelował. Czego dotyczy ten ważny wyrok omówiony w artykule? Pokrzywdzenia przez WZON niepełnosprawnej staruszki w wieku powyżej 75 lat. WZON "obciął" jej punkty w świadczeniu wspierającym zabierając miesięcznie 791 zł. W skali roku to 9 492 zł (791 zł × 12 miesięcy). Za co zabrano jej te pieniądze? Trudno ci w to uwierzyć czytelniku, ale za wiek. Od grudnia 2024 r. WZON zaniżają starszym osobom świadczenie wspierające z argumentem "Bo staruszka nawet bez niepełnosprawności odczuwałaby skutki starości". Naprawdę około 210 00 starszych osób jest zagrożone takim niezgodnym z prawem potraktowaniem przez polską administrację. To brzmi jak marna teoria spiskowa, ale urzędy uznały, że zasadniczo osoby powyżej 75 roku życia są systemowo niesprawne z uwagi na wiek i wiek 75+. A to wyklucza pełną wypłatę świadczeń na takim poziomie jak dla osób niepełnosprawnych w wieku np. 40 lat. Jesteśmy społeczeństwem, w którym normą jest zakaz dyskryminacji z uwagi na wiek. I nagle wszystkie WZON w kraju stosują tą dyskryminacją wobec kilkuset tysięcy osób. Ostatecznie sąd "oddał" staruszce te pieniądze. Jeżeli jesteś w podobnej sytuacji i zabrano ci przez wiek powyżej 75 lat punkty w WZON, idź do sądu. I masz szansę wygrać spore pieniądze. Przed napisaniem, że to nie szansa a "pewniak", musimy poczekać na wyrok II instancji - bo omówioną w artykule sprawę WZON prawdopodobnie zaskarży. Ale trudno mi sobie wyobrazić sąd apelacyjny, który podważa wyrok I instancji.

Od 1 czerwca 2026 r. wzrosły progi dochodowe oraz kwoty dofinansowań z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON). To ważna informacja dla osób ubiegających się o dopłaty do turnusów rehabilitacyjnych oraz sprzętu rehabilitacyjnego. Jakie kwoty aktualnie obowiązują?